Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej

 

 

1 września 2020

W sierpniu ukazała się książka Małgorzaty Daniłko, opowiadająca historię lotniska w Borowinie-Gołębiu - jednego z lotnisk Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1 w Dęblinie, na którym szkolili się przede wszystkim przyszli absolwenci XIII promocji oraz kursanci niedoszłej XIV promocji. Autorka, pasjonatka historii lokalnej, historią lotnictwa zajęła się po raz pierwszy. Z trudnego zadania wywiązała się jednak bardzo dobrze, zdobywając samodzielnie wiele cennych dokumentów oraz relacji, a także umiejętnie korzystając z pomocy historyków lotnictwa, w tym m.in. Tomasza Kopańskiego, który wymieniony jest jako redaktor merytoryczny. Rezultatem jej prac jest pięknie wydana, bogato ilustrowana ponad 220-stronicowa książka, która powinna znaleźć się w biblioteczce każdego miłośnika polskiego lotnictwa. Wydawcą i dystrybutorem książki jest Starostwo Powiatowe w Puławach - można ją zdobyć, pisząc na adres Wydziału Promocji, Kultury, Sportu i Turystyki.

Dzisiaj swoją polską premierę ma natomiast książka autorstwa Piotra Sikory pt. "Tych niewielu". Wydana została po raz pierwszy dwa lata temu w Wielkiej Brytanii. Z tego powodu zorientowana jest na czytelnika zza granicy, jednak napisano ją na tyle uniwersalnie, że lektura jest przyjemna i pouczająca także z polskiej perspektywy. Jest to historia pierwszych miesięcy walk polskich lotników myśliwskich i bombowych na Wyspach, ze szczególnym naciskiem położonym rzecz jasna na bitwę o Anglię; opracowana z dużą starannością, ale z pominięciem pewnych detali, które mogłyby czytelnika zanudzić, a które zwykle w tego rodzaju publikacjach można znaleźć (np. numery ewidencyjne samolotów, dokładne daty przydziałów czy godziny startów, lądowań i wysokość walk). Zilustrowana jest skromnie, choć kilka spośród zdjęć widziałem po raz pierwszy.

Lotnisko Borowina-Gołąb Tych niewielu

 

 

8 sierpnia 2020

80 lat temu, nad południowymi skrajami Wysp Brytyjskich, toczona była bitwa o Anglię. Zgodnie z umowną datą, rozpoczęła się 10 lipca 1940 r. Było to starcie niezwykłe, bo toczone w przestworzach, niewielkimi siłami, przez garstkę wyszkolonych specjalistów operujących na najnowocześniejszym sprzęcie wojskowym. Była to też zapewne jedyna zwycięska bitwa, która zadecydowała o tym, kto wygra II wojnę światową, a w której znaczący udział mieli polscy żołnierze. Pozwoliła na pozostanie w grze Wielkiej Brytanii, co sprawiło, że dalsze losy wojny w Europie rozstrzygały się nie tylko między Związkiem Sowieckim a III Rzeszą, ale także między koalicją państw demokratycznych.

Z żalem stwierdzam, że przez ponad 17 lat istnienia niniejszej strony internetowej temat bitwy o Anglię był traktowany po macoszemu. Dopiero dzisiaj zamieszczona zostaje obszerna galeria zdjęć i ilustracji dotyczących Polaków w dywizjonach RAF z tego okresu. Stworzony został także wykaz zwycięstw powietrznych polskich lotników w dywizjonach RAF. Wykaz uczestników bitwy o Anglię został poprawiony (dotyczy to głównie stopni wojskowych oraz dywizjonów, w których służyli myśliwcy). Zamieszczonych zostało kilka meldunków dotyczące zwycięstw powietrznych odniesionych przez polskich myśliwców.

Z tematem tym wiąże się też nowy materiał pt. "Czy Polacy służyli w RAF?", w którym omówione jest, na ile zasadne (czy raczej bezzasadne) jest stwierdzenie, że nasi rodacy służyli w brytyjskim lotnictwie.

Tematami spoza bitwy o Anglię są dzisiaj: galeria zdjęć z cmentarzy w Siemiatyczach oraz Radomiu, a także stworzona od nowa galeria fotografii dotyczących Polish Fighting Team ("Cyrku Skalskiego").

W innych rejonach Internetu pojawił się zamieszczony na serwisie Youtube film dokumentalny poświęcony osobie pilota Dywizjonów 302 i 316, Stanisława Nawarskiego, a nagrany przez jego dwoje dzieci.

Zachęcam także do lektury krótkiego artykułu mojego autorstwa napisanego na prośbę strony modelarskiej firmy Arma Hobby na temat 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa".

Pan Robert Wagner przekazał na moje ręce z kolei prośbę o zbiórkę pieniędzy na wydanie powieści o lotnikach, którą pisze - w tym miejscu zainteresowani mogą dowiedzieć się więcej.

W sprzedaży pojawił się nowy numer kwartalnika "Gapa", którego lwią część stanowią materiały na temat polskiego lotnictwa w II wojnie światowej. Dorzuciłem tam swoje dwa grosze, pisząc artykuły: o samolocie Jak-9 z namalowanym na kadłubie napisem oraz o obsadzie stanowisk dowódczych w pierwszych miesiącach istnienia 308 Dywizjonu.

Pan Henryk Juszczak z kolei niedawno doprowadził do ukazania się mini-książeczki poświęconej osobie Mieczysława Józefa Michała Lewandowskiego, pilota m.in. 309 Dywizjonu. Całość jest ładnie wydana, ale urok lektury psują liczne błędy i ogólne niedopracowanie. Książkę można zamówić przez Allegro.

Gapa Kapitan pilot Mieczysław Józef Michał Lewandowski

 

 

3 maja 2020

Przed trzema tygodniami w kraju przypominano głośno o 80. rocznicy zbrodni katyńskiej. Dzisiaj, w dniu radosnego święta narodowego, chciałbym przypomnieć o tych, którzy ocaleli z zagłady. Są to dwie skrajne postacie, przedwojenni oficerowie lotnictwa pełniący służbę naziemną, przeszkoleni w czasie wojny na pilotów myśliwskich. Pierwszy z nich, Piotr Kliman, po ogłoszeniu postanowień jałtańskich odmówił wykonywania lotów bojowych. Drugi, Tadeusz Wicherkiewicz, apelował o włączenie Polski do ZSRR... Niecodzienne losy Wicherkiewicza zostały napisane przeze mnie wraz z Panem Andrzejem Lewandowskim.

Dodany został także opis cmentarza w North Arlington koło Nowego Jorku, na którym spoczywa jeden z lotników 304 Dywizjonu. To także ciekawa historia - zachęcam do lektury.

 

 

17 kwietnia 2020

Dzisiejsze uzupełnienie to życiorys Romana Golicza, zmarłego w tym miesiącu strzelca 300 Dywizjonu, po wojnie przedsiębiorcy i wynalazcy.

Dział z cmentarzami zyskał galerie i opisy nekropolii z Bath, Birmingham i Maidenhead (autorem zdjęć jest Pan Marcin Salamon). Na stronie o Hoek van Holland wymieniona została większość zdjęć. Liczba nieopisanych dotąd cmentarzy lotników Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie wynosi obecnie 99 (z 293 wszystkich). Widać już więc horyzont pracy, choć zbieranie fotografii i opisywanie nekropolii potrwa zapewne jeszcze dobrych parę lat...

 

 

11 kwietnia 2020

Dodany został życiorys Tadeusza Nowierskiego - weterana kampanii wrześniowej, bitwy o Anglię, zastępcy dowódcy I Skrzydła Myśliwskiego, dowódcy 308 Dywizjonu, II Skrzydła Myśliwskiego i 133 Polowego Portu Lotniczego. Kiedyś tekst ten znajdował się już na stronie, ale ostatecznie został usunięty z powodu słabej jakości. Teraz w nowej odsłonie wraca na dobre.

Dodana została galeria i opis cmentarza w Bergen w Holandii. Z kolei na stronie poświęconej cmentarzowi w Lemmer został wymieniony komplet fotografii, a sam opis nieco rozszerzony.

W sprzedaży pojawił się nowy numer kwartalnika "Gapy", a w nim jak zawsze mnóstwo świetnych artykułów o polskim lotnictwie w czasie II wojny światowej (i nie tylko).

Gapa

 

 

7 lutego 2020

Wydawnictwo "Replika" udostępniło mi egzemplarz recenzencki swojej nowej publikacji pt. "Skrzydła we krwi. Dywizjon 303 w bazie RAF Northolt". Autorką książki jest Nina Britton Boyle, która dorastała koło lotniska Northolt i która zdecydowała się upamiętnić polskich lotników poprzez spisanie ich dziejów na papierze. Książka ukazała się po raz pierwszy w 2016 r. na Wyspach (jako "Blood on their Wing Tips"), co anonsowałem również wówczas.

Ale co było (być może) dobrym na rynek brytyjski, w naszym kraju zupełnie się nie sprawdza. Choć autorka w pracę włożyła wiele czasu i wysiłku, prowadząc własne badania, w Polsce temat 303 Dywizjonu i Polskich Sił Powietrznych został wcześniej opracowany znacznie solidniej - i to wielokrotnie. W książce znajdziemy trochę notek biograficznych, nieco wspomnień lotników (w tym jedne, których dotąd nigdy nie czytałem: Jana Kowalskiego, znanego m.in. jako myśliwca PFT), opis działań bojowych, rozdział o Stefanii Wojtulanis (pilotce ATA), o sztandarze PSP... Prawie wszystkie zamieszczone w książce zdjęcia publikowane były już dziesiątki razy, a co gorsza nie są to nawet te najciekawsze. Jeszcze gorzej jest ze wspomnieniami weteranów, których tłumaczenie (z polskiego na angielski) znalazło się najpierw w wersji brytyjskiej, po czym - ponownie przetłumaczone (tym razem z angielskiego na polski) trafiły do polskiego wydania, nie mając oczywiście już wiele wspólnego z wersją oryginalną. Książkę można więc polecić w najlepszym wypadku czytelnikowi, który z tematem Polskich Sił Powietrznych nie miał jeszcze do czynienia.

Skrzydła we krwi

 

 

27 stycznia 2020

Po trwającej aż kilka miesięcy (od około kwietnia zeszłego roku!) została naprawiona usterka księgi gości, polegająca na tym, że na ogół nie można było dodać nowych wpisów. Nie byłem tego niestety świadom, stąd tak duża zwłoka w usunięciu awarii. Teraz, gdy wszystko już działa, zapraszam do dopisywania swoich uwag i komentarzy. Przepraszam za zaistniałe niedogodności.

Temat przewodni dzisiejszych zmian to straty Polskich Sił Powietrznych. Porządnie zrobione zostały w końcu wykazy strat Dywizjonów 308 i 315. Wykaz jeńców został wzbogacony o nazwiska lotników Polskich Sił Powietrznych internowanych w krajach neutralnych (Szwecji i nieokupowanej części Francji). Do wykazów strat wszystkich innych jednostek dodano brakujące informacje o uciekinierach przed niewolą, czyli lotnikach zestrzelonych nad terenem nieprzyjaciela, którzy zdołali powrócić do swoich - czy to przez linię frontu, czy też drogą okrężną przez kraje neutralne. Zbiorcza tabela z wykazem tych lotników znalazła się także na oddzielnej stronie, a sam tekst tamże znacznie rozbudowano, uzupełniając go w sumie 28 ilustracjami. Sporządzony został także wykaz uciekinierów z niewoli.

Parę zmian zaszło także w dawno nie uaktualnianym dziale poświęconym dęblińskiej "Szkole Orląt". Na podstronę dotyczącą niedoszłej tzw. XIV promocji Szkoły Podchorążych Lotnictwa dodane zostały informacje o tym, który z podchorążych szkolił się w której grupie (obserwatorów, pilotów-początkujących, pilotów-zaawansowanych liniowych i pilotów zaawansowanych-myśliwców). Na oddzielną podstronę dodano nazwiska absolwentów Szkoły Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy, którzy dotychczas błędnie widnieli na wykazach absolwentów różnych promocji SPL.

Kolejna dzisiejsza nowość to cmentarz w Whittlesford (zdjęcia autorstwa Pana Marcina Salamona).

Od początku grudnia w sprzedaży jest nowy numer "Gapy", z ciekawymi tekstami - w tym historią lotów Polaków na zdobycznych Focke-Wulfach 190 (!). Polecam też lekturę mojego tekstu, przygotowanego wraz z Panem Andrzejem Lewandowskim, czyli życiorysu ppor. Czesława Nowaka, żołnierza służby czynnej 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu, a potem pilota Dywizjonów 302, 318, 241 i 417.

W grudniu 2019 r. została powołana do życia nowa angielskojęzyczna grupa dyskusyjna "PolishAirForceWW2", przeznaczona dla potomków lotników Polskich Sił Powietrznych. Jest ona kontynuatorem nieistniejącej już grupy "300PolishSquadron", z której w nowe miejsce przeniesiono wszystkie pliki, zdjęcia, linki i bazy danych. Strona grupy dostępna jest pod tym adresem.

Gapa