Edmund Miterski

Edmund Miterski urodził się 4 sierpnia 1922 r. w Ostrołęce w województwie białostockim (obecnie – podlaskim). Jego rodzicami byli Edmund i Antonina z domu Dulkiewicz. Miał siostrę Danutę. Jego ojciec był zawodowym wachmistrzem Wojska Polskiego, od 1918 r. służącym w 5 Pułku Ułanów, weteranem wojny polsko-bolszewickiej, kawalerem Virtuti Militari, odznaczonym także Krzyżem Walecznych.

Edmund junior dorastał i uczył się w Białymstoku, uczęszczając do I Państwowego Gimnazjum im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

We wrześniu 1939 r., po napaści III Rzeszy na Polskę, został jako harcerz ewakuowany z Białegostoku do Wołkowyska, a potem do Wilna. Tam około 12 września 1939 r. zgłosił się do wojska, wstępując do Wileńskiego Harcerskiego Batalionu Ochotniczego pod dowództwem por. Józefa Grzesiaka. Batalion rozformowano krótko po agresji sowieckiej na Polskę, a 17 września 1939 r. Miterski zdecydował się wraz z innymi oddziałami wojskowymi przejść na Litwę i 22 września 1939 r. przekroczył granicę w Zawiasach. Został internowany w obozie w Birsztanach, jednak już 27 września uciekł i samodzielnie powrócił do Polski, do domu w Białymstoku, który znalazł się pod okupacją ZSRR.

13 kwietnia 1940 r., w ramach tzw. drugiej fali wywózek obywateli polskich, został wraz z rodziną zabrany z domu i wywieziony koleją do Kazachstanu. Po trwającej 17 dni podróży dotarł w rejon Pawłodaru, gdzie wraz z matką i siostrą został skierowany do pracy w sowchozie. Początkowo kwaterował w budynkach gospodarczych, używanych do niedawna jako obora i chlew, a dopiero potem w normalnym budynku mieszkalnym. Pracował m.in. przy suszeniu nawozu na opał, przy sianokosach oraz jako pomocnik kowala. W 1941 r., po ukończeniu kursu traktorzystów, uczestniczył w wiosennych zasiewach. Żyjąc w Sowietach chorował na tyfus i dwukrotnie na malarię.

Po ogłoszeniu postanowień układu Sikorski-Majski (podpisanego 30 lipca 1941 r. w Londynie), został zwolniony do Wojska Polskiego, formującego się pod rozkazami gen. Władysława Andersa. Powołanie otrzymał 15 października 1941 r., z rozkazem stawienia się w Tatiszczewie koło Saratowa. Nie zdołał tam jednak dojechać, bowiem przez polskie władze wojskowe został skierowany najpierw do Taszkientu, Samarkandy i Buchary w Uzbekistanie, a wreszcie do Farapu w Turkmenistanie, do polskiego obozu dla cywilów. Stamtąd został skierowany na roboty nad Morze Aralskie. Z uwagi na trudne warunki bytowania uciekł stamtąd i powrócił do rodziny w Kazachstanie.

Druga próba wstąpienia do Armii Polskiej w ZSRR zakończyła się powodzeniem i 15 stycznia 1942 r. Miterski został wcielony w szeregi wojska. Jako ochotnik do lotnictwa trafił do Zgrupowania Lotnictwa i Marynarki w Kołtubance. Wobec decyzji, że w Sowietach nie będzie tworzone polskie lotnictwo z ośrodkiem tym wyruszył w długą podróż do Wielkiej Brytanii. Pod koniec stycznia 1942 r. wyjechał do Kermine w Uzbekistanie, a następnie do Krasnowodska nad Morzem Kaspijskim. Stamtąd statkiem dotarł do Pahlewi w Iranie. 17 kwietnia 1942 r. z innego irańskiego portu Bandar Shahpur na transportowcu HMT „City of Canterbury” odpłynął do Bombaju w Indiach. Następnie na nowozelandzkim HMT „Awatea” odbył podróż do Kapsztadu w Afryce Południowej, a po przeniesieniu tam na norweski SS „Bergensfjord” 16 maja 1942 r. odpłynął do Wielkiej Brytanii. Po rejsie przez Atlantyk 6 czerwca 1942 r. dotarł do Glasgow.

16 lipca 1942 r. został przydzielony czasowo do armii, do 3 batalionu 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej w Szkocji. 28 sierpnia 1942 r. został przeniesiony do lotnictwa, z numerem ewidencyjnym 704131, i przydziałem do Bazy Sił Powietrznych w Blackpool. Zgłosił się na przeszkolenie w personelu latającym i 13 września 1942 r. został przydzielony do Dywizjonu Wyszkolenia Przedwstępnego (Polish Air Crew Training Centre) w Hucknall. 19 grudnia 1942 r. został przeniesiony do Ośrodka Wyszkolenia Wstępnego (Polish Initial Training Wing) w Brighton. Po pomyślnym zaliczeniu teorii, 19 maja 1943 r. powrócił do Hucknall, by w 25 Szkole Pilotażu Początkowego (25 (Polish) Elementary Flying Training School) rozpocząć naukę w pilotażu. Uczył się latać na Tiger Mothach, jednak 7 lipca 1943 r. został zawieszony w lotach i odesłany do Bazy Sił Powietrznych w Blackpool.

Jak wielu niedoszłych pilotów został przekwalifikowany na ucznia-bombardiera i 28 lipca 1943 r. został wysłany do Aircrew Despatch Centre w Heaton Park w ramach przygotowania do wyjazdu na szkolenie praktyczne do Kanady. W połowie sierpnia 1943 r. transportowcem HMT „Aquitania” wyruszył z Liverpoolu do Nowego Jorku, a następnie pociągiem do bazy zbornej 31 Personnel Depot w Moncton w Kanadzie, dokąd dotarł 24 sierpnia 1943 r. 4 września 1943 r. został przydzielony do szkoły bombardowania i strzelania 1 Bombing and Gunnery School w Jarvis, gdzie szkolił się na samolotach typu Anson i Bolingbroke. 3 stycznia 1944 r. został przeniesiony do szkoły obserwatorów 4 Air Observer School w London. 5 lutego 1944 r. powrócił do 31 Personnel Depot w Moncton i został odesłany z powrotem do Wielkiej Brytanii.

15 marca 1944 r. dostał przydział do 7 Personnel Reception Centre w Harrogate, jednostki przejściowej dla lotników powracających ze szkolenia poza Wielką Brytanią. Pomiędzy 9 maja a 20 czerwca 1944 r. miał przydział do jednostki zaawansowanego szkolenia obserwatorów 3 (Observers) Advanced Flying Unit w Halfpenny Green, gdzie odbywał loty na ćwiczebne bombardowania. 20 czerwca 1944 r. dostał przydział do Bazy Sił Powietrznych w Blackpool, gdzie znów przez kilka tygodni oczekiwał na dalsze etapy szkolenia. Wreszcie 18 sierpnia 1944 r. trafił do Oddziału Doskonalenia Personelu Latającego (Polish Aircrew Training Wing) w Morecambe na krótki kurs teoretyczny, a 29 sierpnia 1944 r. do jednostki wyszkolenia bojowego 18 Operational Training Unit w Finningley. 2 grudnia 1944 r., z całym polskim personelem tego ośrodka, został przeniesiony do 10 Operational Training Unit w Abington, gdzie dokończył kurs zgrywania załóg na Wellingtonach. Z załogą został przydzielony 29 grudnia 1944 r. na przeszkolenie na czterosilnikowcach do 71 Base w Lindholme, gdzie dołączył do niej mechanik pokładowy.

27 marca 1945 r. Miterski dostał przydział do 300 Dywizjonu Bombowego „Ziemi Mazowieckiej” w Faldingworth. W skład jego załogi wchodzili: sierż. pil. Julian Gryglewicz, kpr. obs. Kazimierz Dziuś, kpr. mech. pokł. Stefan Margula, kpr. rtg. Józef Roman, kpr. strz. Stanisław Jeronim i kpr. strz. Wincenty Sterynowicz. Przed zakończeniem wojny Miterski wziął udział w dwóch lotach bojowych na bombardowanie. Były to dzienne naloty na Helgoland 18 kwietnia 1945 r. oraz Berchtesgaden 25 kwietnia 1945 r. Trzecie zadanie z 22 kwietnia 1945 r., którego celem była Brema, odwołano po niespełna półtorej godziny i załoga Miterskiego po zrzucie bomb powróciła do bazy.

Od 29 kwietnia do 7 maja 1945 r. Miterski wziął udział w sześciu lotach ze zrzutami pomocy humanitarnej dla cywilnej ludności Holandii (operacja „Manna”), a w maju i czerwcu 1945 r. w ewakuacji wyzwolonych jeńców alianckich do Wielkiej Brytanii (operacja „Exodus”) oraz transportach leków na kontynent.

10 maja 1945 r. na pokładzie Lancastera I BH-R (PB730) wykonywał razem z 24 byłymi jeńcami przewożonymi z Melbroek w Belgii do bazy RAF Wing w Anglii. Podczas lądowania podwozie samolotu niespodziewanie się złożyło, a czterosilnikowy bombowiec rozbił się. Nikt z załogi ani pasażerów nie doznał obrażeń.

Miterski służył w 300 Dywizjonie aż do jego rozformowania na początku stycznia 1947 r. Po likwidacji Polskich Sił Powietrznych, wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. 9 stycznia 1947 r. dostał przydział do jednostki demobilizacyjnej 8 Polish Resettlement Unit w Skipton-on-Swale. W ramach kontraktu służył w jednostce zaopatrzenia 246 Maintenance Unit w Bicester (od 3 kwietnia 1947 r. do 8 marca 1948 r.) oraz w 9 Polish Resettlement Unit w Melton Mowbray (od 8 marca do 30 kwietnia 1948 r.) i 3 Polish Resettlement Unit w Dunholme Lodge (od 30 kwietnia 1948 r.). Zdecydował się na emigrację do Australii i 2 lipca 1948 r. został przeniesiony do Tilbury koło Londynu, w oczekiwaniu na wyjazd. W długą podróż wyruszył na statku „Strathnaver” i 10 sierpnia 1948 r. dotarł do Sydney, w grupie 220 polskich lotników.

Edmund Miterski został formalnie zdemobilizowany 11 sierpnia 1948 r. w polskim stopniu plutonowego i brytyjskim Warrant Officera. Został odznaczony trzykrotnie Medalem Lotniczym oraz brytyjskimi medalami pamiątkowymi.

Podczas II wojny światowej w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie służyli jego rodzice, Edmund i Antonina, a także siostra Danuta: wszyscy w 2 Korpusie Polskim m.in. w kampanii włoskiej.

W Australii początkowo mieszkał w obozie dla imigrantów w Bathurst. Początkowo pracował fizycznie na kolei w Nowej Walii Południowej. W 1950 r. rozpoczął wieloletnią pracę w firmie telekomunikacyjnej AWA Technology Services w Ashfield, którą zakończył odchodząc na emeryturę ze stanowiska kierowniczego.

20 października 1949 r. otrzymał obywatelstwo australijskie. W tym samym roku został jednym ze współzałożycieli Stowarzyszenia Lotników Polskich, działającego jako sekcja polska Stowarzyszenia RAAF (RAAF Association).

W 1952 r. ożenił się z Ireną z domu Schachter. Mieli dwoje dzieci: córkę Barbarę (1953) i syna Edmunda (1964).

Plutonowy Edmund Miterski zmarł 18 października 1997 r. w wieku 75 lat.

Wojciech Zmyślony