Specjalności personelu Polskich Sił Powietrznych

Niezależnie od okresu historycznego, państwa i rodzaju broni, każde wojsko musi składać się nie tylko z żołnierzy biorących bezpośredni udział w walkach, ale także z tych, którzy im to umożliwiają, służąc poza pierwszą linią. Żołnierze muszą otrzymać mundury, uzbrojenie oraz żywność; muszą mieć swoje kwatery oraz zapewnioną opiekę lekarską, a ich żołd musi być zaksięgowany i wypłacony. Wszystko to musi być udokumentowane. Powoduje to, że wojskowi muszą nie tylko strzelać, ale także zajmować się m.in. gotowaniem, magazynowaniem, leczeniem oraz szeroko pojętą administracją.

Nie inaczej było w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie. Jako broń techniczna lotnictwo wymagało, by w jego szeregach służyli żołnierze różnych specjalności nie tylko w celu zapewnienia wszechstronnego wsparcia dla osób, ale także dla sprzętu, czyli samolotów. Funkcjonujące u boku Royal Air Force polskie lotnictwo, choć de iure niezależne, w znacznym stopniu podążało za wzorcami organizacyjnymi wyznaczonymi przez Brytyjczyków. Z tego powodu każdy żołnierz Polskich Sił Powietrznych miał nadaną miał jedną ze specjalności Royal Air Force, określaną w języku angielskim nazwą „Trade”.

W początkowym okresie liczba specjalności była niewielka i dotyczyła głównie aspektów czysto lotniczych, a więc większość żołnierzy miała specjalności personelu latającego lub technicznego. Z biegiem czasu Polskie Siły Powietrzne rozrastały się i w końcowej fazie ich istnienia składały się m.in. z polskiej bazy lotniczej oraz dywizjonu budowy lotnisk. Siłą rzeczy wymuszało to zwiększanie liczby specjalności, w jakich służyli polscy lotnicy, choćby o takie jak instruktor wychowania fizycznego czy typowo budowlane (operator maszyn budowlanych, spawacz itp.).

Specjalności wojskowe nie były tożsame z tytułami wojskowymi obowiązującymi w Wojsku Polskim. Te ostatnie, określone stosownymi regulacjami prawnymi, wobec lotników stosowano jeszcze przed wojną. W chwili wybuchu II wojny światowej w korpusie osobowym oficerów lotnictwa istniały tytuły: pilota (zapisywane jako np. kpt. pil.), obserwatora (kpt. obs.), obserwatora balonowego (kpt. obs. bal.) oraz oficera lotnictwa (kpt. lot.), na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wojskowych z dnia 9 września 1937 r. (w sprawie wykonania dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 marca 1937 r. o służbie wojskowej oficerów). Na Zachodzie zestaw tytułów wzbogacono o kilka kolejnych, dotyczących nowych specjalności personelu latającego.

W Polskich Siłach Powietrznych służyło wielu lotników, mających np. polski tytuł pilota, ale zupełnie inną specjalność (Trade) - np. Administration. Dotyczyło do m.in. oficerów starszych wiekiem lub lotników, którym problemy zdrowotne nie pozwalały na służbę w personelu latającym.

Poniżej przedstawiono wykaz najczęściej spotykanych (prawdopodobnie nie wszystkich) specjalności żołnierzy Polskich Sił Powietrznych. Nie jest on także pełnym wykazem wszystkich specjalności RAF.

Specjalności personelu latającego.

Specjalności personelu naziemnego.

Wojciech Zmyślony