Stanisława Kosińska

Stanisława Józefa Sumek, po mężu Kosińska, urodziła się 3 maja 1906 r. w Olesku w Galicji, ówcześnie pod zaborem austriackim, w późniejszym powiecie złotowskim województwa tarnopolskiego (obecnie na Ukrainie). Jej rodzicami byli Jan i Tekla z domu Prymak. Rodzina prowadziła gospodarstwo rolne, ale ojciec rodziny był też właścicielem przedsiębiorstwa budowlanego, zajmującego się m.in. renowacją zabytków (pracował m.in. przy konserwacji zamków w Olesku i Podhorcach). Poza Stanisławą, w rodzinie było jeszcze czworo dzieci: synowie Władysław i Stanisław oraz córki Klementyna i Maria.

Stanisława Sumek przed 1923 r. ukończyła cztery klasy gimnazjum i dwie klasy szkoły handlowej we Lwowie. Pracę zarobkową podjęła w 1932 r. w Zarządzie Miejskim w Olesku, na stanowisku kasjerki.

24 lutego 1938 r. wyszła za Wiktora Kosińskiego i przyjęła jego nazwisko. Na krótko przed wybuchem II wojny światowej jej mąż został powołany do 6 Pułku Lotniczego we Lwowie. Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Uniknął niewoli, jednak jakiś czas po ustaniu walk, podczas próby przedostania się przez zieloną granicę do Rumunii, został aresztowany przez NKWD i trafił do łagru. Wskutek podziału Polski między okupantów, III Rzeszę i ZSRR, Olesko znalazło się w składzie Ukraińskiej SSR. Osamotniona Stanisława Kosińska przeprowadziła się do swojej matki Tekli, gdzie zamieszkała także jej siostra Maria. Ojciec rodziny, Jan Sumek, został aresztowany przez NKWD i wtrącony do więzienia w Złoczowie. Około 20 czerwca 1941 r. Stanisława, Maria i Tekla, w ramach tzw. IV fali wywózek obywateli polskich w głąb ZSRR, zostały wyrzucone z domu i wysłane transportem kolejowym do południowego Kazachstanu. Tam podjęły przymusową pracę na plantacji bawełny.

Po podpisaniu paktu Sikorski-Majski 30 lipca 1941 r. i ogłoszeniu tzw. amnestii dla obywateli polskich, Stanisława wraz z matką i siostrą zostały zwolnione i jako cywile przybyły do jednego z ośrodków formowania Armii Polskiej w ZSRR. Wiadomo, że od 5 sierpnia 1942 r. mieszkały w obozie wojskowym w Jangi Jul w Uzbekistanie, a na przełomie sierpnia i września 1942 r. ewakuowały się wraz z Armią Polską w ZSRR z Krasnowodska do Iranu (rejsem przez Morze Kaspijskie). Od 8 września 1942 r. przebywały w Teheranie. 27 lutego 1943 r. opuściły Iran na pokładzie brytyjskiego statku, odpływając do Indii. Przebywały tam przez około pół roku w dużej grupie polskich uchodźców cywilnych (głównie kobiet i dzieci). Przez pewien czas mieszkały w Karaczi (obecnie Pakistan), gdzie wyczerpana pobytem w Sowietach zmarła Tekla Sumek.

Stanisława Kosińska w drugiej połowie 1942 r. została przerzucona z innymi polskimi uchodźcami do Afryki. Trafiła do jednego z kilkudziesięciu obozów dla Polaków, utworzonych w Tanganice, Ugandzie, Kenii, Rodezji i Afryce Południowej. Tam otrzymała informację, że jej mąż, uważany przez pewien czas za zaginionego w ZSRR, trafił do Armii Polskiej w ZSRR, a następnie do Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Kosińska zgłosiła się ochotniczo do podjęcia służby wojskowej i na początku 1944 r. wyruszyła do Wielkiej Brytanii.

Po przybyciu na Wyspy Brytyjskie, z dniem 13 marca 1944 r. została przydzielona do obozu w Redcar, gdzie 24 marca 1944 r. została powołana do Pomocniczej Lotniczej Służby Kobiet, otrzymując numer ewidencyjny 2792302. 25 maja 1944 r. przeniesiono ją na kurs rekrucki do bazy RAF Wilmslow. Po jego ukończeniu, 19 czerwca 1944 r. otrzymała specjalność kancelistki (Clerk General Duties) i z dniem 29 czerwca 1944 r. została przydzielona do 16 Szkoły Pilotażu Podstawowego (16 (Polish) Service Flying Training School) w Newton. Był to ośrodek, w którym szkolono polskich pilotów samolotów jedno- i dwusilnikowych, a jego kadrę i zaplecze administracyjne stanowili żołnierze i żołnierki Polskich Sił Powietrznych.

22 października 1946 r. Kosińska została przeniesiona do jednostki demobilizacyjnej 1 Polish Resettlement Unit w Cammeringham i po rozformowaniu Polskich Sił Powietrznych wstąpiła do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Została zdemobilizowana z dniem 19 lutego 1947 r., w polskim stopniu starszego szeregowca i brytyjskim Leading Aircraftwoman. Została odznaczona Medalem Lotniczym oraz brytyjskimi medalami pamiątkowymi.

Kosińska z mężem osiedliła się w Nottingham. W 1948 r. małżonkowie doczekali się jedynej córki Barbary. Po narodzinach dziecka Kosińska nie pracowała zarobkowo, pozostając gospodynią domową.

Starszy szeregowiec Stanisława Kosińska zmarła 9 czerwca 1988 r. w Nottingham, w wieku 82 lat. Została pochowana na Cmentarzu Południowym (Southern Cemetery) w Nottingham.

Wojciech Zmyślony