Bitwa o Anglię

Poniższa lista to wykaz polskich obywateli biorących udział w bitwie o Anglię, tzn. wszystkich pilotów myśliwskich, którzy wykonali w okresie od 10 lipca do 31 października 1940 r. przynajmniej jeden lot bojowy lub operacyjny nad Wielką Brytanią. Wiązało się to później z wyróżnieniem okuciem „Battle of Britain” do brytyjskiego odznaczenia pamiątkowego Gwiazda 1939-1945 (1939-1945 Star).

Lista ta została opracowana przez zasłużonego i cenionego historyka lotnictwa, Jerzego Cynka. W jego zestawieniu takich pilotów myśliwskich było 145. Wcześniej opublikowanych było wiele zestawień autorstwa m.in. Bohdana Arcta, Wacława Króla, Andrzeja Janczaka, Jana Jokiela i Rajmunda Szubańskiego, jednak wszystkie miały mankamenty (w postaci pominiętych nazwisk lub wpisanych tam bezpodstawnie). Najpowszechniejsze uznanie miała natomiast lista autorstwa komisji Stowarzyszenia Lotników Polskich, złożonej z trzech weteranów bitwy o Anglię: Bolesława Drobińskiego, Ludwika Martela i Zbigniewa Wróblewskiego. Zawierała ona 143 nazwiska. W porównaniu do przytoczonej poniżej listy pominięte były nazwiska: Mieczysława Marcinkowskiego, Konrada Muchowskiego i Henryka Skalskiego. Na liście znaleźli się za to Słowak w służbie Polskich Sił Powietrznych sierż. Jozef Kaňa oraz sierż. Julian Karasek (dopisany omyłkowo Sgt Lawrence R. Karasek z RAF, poległy w czasie bitwy o Anglię w składzie 23 Dywizjonu Myśliwskiego RAF; 23 Squadron).

W liczbie 145 polscy myśliwcy w okresie bitwy o Anglię swą liczebnością przewyższali pilotów m.in. z Australii, Belgii, Czechosłowacji, Kanady, Nowej Zelandii oraz Stanów Zjednoczonych.

W Polskich Siłach Powietrznych służyło też kilku obywateli czechosłowackich, którzy po wkroczeniu Niemców do Czechosłowacji 15 marca 1939 r. uciekli do Polski, by podjąć służbę w naszym lotnictwie. Dwóch z nich było pilotami bitwy o Anglię: Josef František (Czech) oraz Jozef Kaňa (Słowak).

Wojciech Zmyślony

Pomnik bitwy o Anglię przy ulicy Victoria Embankment nad brzegiem Tamizy w centrum Londynu został odsłonięty 18 września 2005 r. przez księcia Karola i księżną Kamilę.

Centralny punkt pomnika stanowi rzeźba przedstawiająca pilota biegnącego do samolotu podczas startu alarmowego. Chodnik dookoła wyłożony jest kostką brukową, nawiązując kształtem i barwą do kokard RAF malowanych pod skrzydłami samolotów myśliwskich podczas bitwy o Anglię.

Panel z płaskorzeźbami z tylnej strony pomnika oraz słowa premiera Winstona Churchilla: „Never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few” („Nigdy w dziejach ludzkich konfliktów tak liczni nie zawdzięczali tak wiele tak nielicznym”). Wbrew częstym interpretacjom słowa te nie dotyczyły polskich lotników, bowiem w poprzednim zdaniu swojego przemówienia z 20 sierpnia 1940 r. polityk wyraźnie zaznaczył: „The gratitude (...) goes out to the British airmen” („Wdzięczność (...) kieruje się ku lotnikom brytyjskim”).

Godło Lotnictwa Myśliwskiego RAF (Fighter Command), którego dywizjony walczyły w bitwie o Anglię.

Panel z historią bitwy o Anglię oraz godłami dywizjonów myśliwskich Royal Air Force, biorących udział w bitwie o Anglię.

Panel z godłami pozostałych dywizjonów myśliwskich RAF i Polskich Sił Powietrznych.

Godła dwóch polskich jednostek, biorących udział w bitwie o Anglię: 302 Dywizjonu Myśliwskiego „Poznańskiego” (na górze) i 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki.

Tablica z nazwiskami 145 Polaków uczestniczących w bitwie o Anglię. Czech Josef František i Słowak Jozef Kaňa służący w Polskich Siłach Powietrznych zostali wymienieni w innym miejscu, obok pilotów z Czechosłowacji.

Fragment płaskorzeźby z przodu pomnika przedstawiający pilotów, oczekujących w strojach lotnych na start alarmowy.

Fragment płaskorzeźby z tyłu pomnika przedstawiający spoglądających w niebo cywili, brytyjskich przeciwlotników i niemiecki bombowiec Dornier 17...

...twarze pilotów w haubie i maskach tlenowych oraz samoloty myśliwskie...

...a także londyńską Katedrę Świętego Pawła (słynny zabytek, trafiony bombami Luftwaffe w 1940 r.) oraz walkę z pożarami w Londynie.