Ryszard Beer

Ryszard Aleksander Ludwik Beer urodził się 19 października 1919 r. we wsi Suchodół, ówcześnie w powiecie krośnieńskim województwa lwowskiego (obecnie części Krosna). Ojciec Emil Gustaw pochodził z Czech (z miejscowości Nová Ves koło Duchcova), a w latach 1919–1920 był nauczycielem w Niższej Szkole Rolniczej w Suchodole. Matką była Helena z Uruskich.

Beerowie mieszkali wówczas w Suchodole w domu nr 1, będącym własnością rodziny Steligów, w którym w 1906 r. urodził się inny późniejszy lotnik Polskich Sił Powietrznych – Ludwik Steliga.

Ryszard Beer w 1937 r. ukończył Państwowe Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Wejherowie, o profilu humanistycznym, i zdał tzw. małą maturę. Przed wojną zamieszkiwał z matką w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 55/22.

Wstąpił ochotniczo do wojska i w listopadzie 1938 r. został wcielony do Batalionu Szkolnego Lotnictwa (BSL) w Świeciu nad Wisłą, gdzie po okresie rekruckim został zaprzysiężony 12 grudnia 1938 r. Od stycznia 1939 r. przechodził w BSL kurs Szkoły Obsługi Samolotów. W marcu 1939 r. został przeniesiony do 1 Pułku Lotniczego w Warszawie i początkowo był pomocnikiem mechanika samolotowego. Od kwietnia 1939 r. był na kursie pilotażu w Eskadrze Ćwiczebnej Pilotażu, a po jego ukończeniu, 28 sierpnia 1939 r. został awansowany na stopień starszego szeregowca i przeniesiony do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa na lotnisko w Sadkowie pod Radomiem. Miał tam odbyć kurs specjalizacji lotniczej (przypuszczalnie jako pilot liniowy na bombowo-rozpoznawczych PZL.23 Karaś).

Losy Beera podczas kampanii wrześniowej nie są znane, wiadomo tylko, iż 19 września został pod Haliczem wzięty do sowieckiej niewoli. Był więziony w jenieckich obozach pracy na terenie okupowanych wschodnich województw Polski: w Gorynowie (od 8 października 1939 r. do lutego 1941 r.), Hermanowie (od lutego do maja 1941 r.) oraz Kurowicach (w maju i czerwcu 1941 r.). Gdy rozpoczęła się wojna niemiecko-sowiecka został ewakuowany z miejsca uwięzienia w głąb ZSRR. Po podpisaniu 30 lipca 1941 r. układu Sikorski-Majski i ogłoszeniu 12 sierpnia tzw. amnestii, 25 sierpnia 1941 r. znalazł się w obozie Wojska Polskiego w Starobielsku. Następnie w grupie polskich lotników został przetransportowany do Murmańska, skąd 24 stycznia 1942 r. na pokładzie lekkiego krążownika HMS „Trinidad” (w morskim konwoju QP 6) wyruszył do Wielkiej Brytanii.

Konwój składał się ze statków handlowych: brytyjskich („Empire Activity”, „Empire Howard” i „Empire Redshank”), panamskich („Aneroid” i „Reigh Count”) i rosyjskiego („Czernyszewski”). W momencie wypłynięcia z Murmańska konwój eskortowały sowieckie niszczyciele „Griemiaszczij” i „Sokruszytielnyj” oraz brytyjskie trałowce HMS „Harrier” i HMS „Speedwell”. Trałowce rozstały się z konwojem 25 stycznia, a niszczyciele pozostały z nim do 27 stycznia. Rano 25 stycznia do konwoju zamiennie dołączyły okręty brytyjskie: lekki krążownik HMS „Trinidad”, niszczyciel HMS „Somali” oraz trałowce HMS „Bramble” i HMS „Hebe”. Konwój QP 6 rozwiązano 28 stycznia o godz. 5:00, gdy znajdował się na pozycji około 73°00'N, 15°00'E. Następnie HMS „Trinidad”, HMS „Bramble” i HMS „Hebe” popłynęły do Scapa Flow na Wyspach Brytyjskich, a HMS „Somali” udał się na Islandię. 30 stycznia około godz. 19:00 HMS „Trinidad” przybył do Scapa Flow po zakończeniu eskorty konwoju. 31 stycznia około godz. 6:00 wypłynął ze Scapa Flow w kierunku Greenock, gdzie miał wysadzić na ląd polskich żołnierzy, których przywiózł z północnej Rosji. Przybył tam 1 lutego około godz. 4:30.

Beer po przybyciu na Wyspy Brytyjskie 8 lutego 1942 r. został zaprzysiężony i zaewidencjonowany w bazie RAF Kirkham. Otrzymał numer służbowy 794890 i brytyjski stopień Aircraftman 2. Jeszcze w tym samym miesiącu skierowano go do Dywizjonu Wyszkolenia Przedwstępnego (Polish Air Crew Training Centre) w Hucknall na kurs teoretyczny dla kandydatów do personelu latającego (26 lutego – 27 czerwca 1942 r.).

Następnie trafił na kurs wstępny, trwający od 27 czerwca do 21 sierpnia 1942 r. Rozpoczął go w polskim dywizjonie brytyjskiego skrzydła wyszkolenia wstępnego 12 Initial Training Wing w St Andrews, a ukończył w Samodzielnym Dywizjonie Wyszkolenia Wstępnego (Polish Initial Training Wing) w Brighton (w czasie jego nauki, pod koniec lipca 1942 r. polską jednostkę usamodzielniono i przebazowano). Z niejasnych przyczyn Beer zdał egzaminy końcowe dopiero z uczestnikami późniejszego kursu, trwającego od 8 sierpnia 1942 do 31 października 1942 r.

Następnie skierowano go do 25 Szkoły Pilotażu Początkowego w Hucknall (25 (Polish) Elementary Flying Training School) na kurs na samolotach Tiger Moth (trwający od 2 listopada 1942 r. do 18 marca 1943 r.). Kolejnym etapem była nauka w polskiej 16 Szkole Pilotażu Podstawowego (16 (Polish) Service Flying Training School) w Newton. Uznano, iż posiada cechy kwalifikujące go do specjalizacji w pilotażu samolotów bombowych, i w okresie od 18 marca do 21 lipca 1943 r. szkolił się na dwusilnikowych Oxfordach. 17 marca 1943 r. został awansowany na stopień kaprala, a 21 lipca 1943 r. na plutonowego. Tego samego dnia nadano mu tytuł i znak pilota, jak również stały wojenny stopień brytyjski Sergeanta.

Po przeszkoleniu odbył zwyczajową praktykę. Służył kolejno w: jednostce współpracy z obroną przeciwlotniczą 8 Anti-Aircraft Co-operation Unit (8 AACU) w Pengham Moors (28 lipca – 1 grudnia 1943 r.) oraz 287 Dywizjonie Współpracy z Obroną Przeciwlotniczą RAF (287 Squadron; 1 grudnia 1943 r. – 11 kwietnia 1944 r.) w Croydon. Podczas praktyki w 8 AACU był odkomenderowany na do 1601 Eskadry Współpracy z Obroną Przeciwlotniczą RAF (1601 Flight) w Weston Zoyland (28 sierpnia – 25 września 1943 r.) oraz do szkoły szybowcowej 5 Glider Training School w Shobdon (25 września – 30 października 1943 r.). Natomiast z 287 Dywizjonu czasowo oddelegowano go na dziesięciodniowy kurs dla dowódców (Leaders Course) na lotnisku w Bodorgan (8–17 lutego 1944 r.).

9 maja 1944 r. Beer został skierowany do jednostki wyszkolenia bojowego 18 Operational Training Unit w Finningley, w której zaznajomił się z dwusilnikowymi bombowcami Wellington, i w której następowało tworzenie załóg bombowców i ich zgrywanie bojowe. Z siedmioosobową załogą ukończył następnie przeszkolenie na ciężkich samolotach Halifax w jednostce 1662 Heavy Conversion Unit w Blyton (podległej 11 Base w Lindholme), dokąd przydzielono go 5 lipca 1944 r.

Z całą załogą został przeniesiony do 1586 Eskadry do Zadań Specjalnych, bazującej na lotnisku Campo Casale koło Brindisi we Włoszech. Na miejsce przybył 21 sierpnia 1944 r. Wcześniej, 22 lipca 1944 r. nadano mu stały brytyjski stopień wojskowy Flight Sergeant.

Już po paru dniach zaczął uczestniczyć w lotach bojowych na Halifaksach i łącznie wziął udział w sześciu operacjach zrzutowych zaopatrzenia dla Armii Krajowej oraz partyzantów włoskich i jugosłowiańskich. Znane są daty pięciu z tych zadań: 26/27 sierpnia (Polska, nieudana próba zrzutu na Puszczę Kampinoską i Warszawę), 7/8 września (Włochy), 8/9 września (Jugosławia), 18/19 sierpnia (Polska, zrzut koło Lubochni) oraz 22/23 września (Włochy).

Nocą z 22 na 23 września 1944 r. dowodzona przez niego załoga samolotu Halifax II GR-E (JP222) wykonywała specjalny lot bojowy ze zrzutem w północnych Włoszech. Samolot wystartował o godz. 20:40, a o godz. 4:15 zjawił się z powrotem nad bazą w Campo Casale, po wykonanym zadaniu. Podszedł do lądowania z niewłaściwego kierunku (z wiatrem). Z lotniska wystrzelono ostrzegawczą czerwoną flarę, jednak samolot kontynuował lądowanie i ok. 800 metrów od końca pasa startowego wpadł do Adriatyku. W falach zginęła cała załoga: plut. pil. Ryszard Beer, sierż. obs. Henryk Milewski, ppor. bomb. Zygmunt Moliński, sierż. rtg. Mieczysław Kozłowski, sierż. mech. pokł. Kazimierz Kühn, sierż. strz. Julian Martyniuk, st. sierż. strz. Władysław Mirowski oraz uczestniczący w locie oficer armii brytyjskiej Capt. Francis P. Woolf. Byli to ostatni polegli lotnicy 1586 Eskadry, przed jej przekształceniem w 301 Dywizjon. Przyczyn wypadku nie wyjaśniono: samolot uznano za w pełni sprawny, pogoda była dobra, a pas lotniska poprawnie oświetlony w nocy.

Plutonowy (Flight Sergeant) Ryszard Beer był odznaczony Medalem Lotniczym. Morze oddało jego ciało na plażę w Brindisi jeszcze w dniu katastrofy. Został pochowany początkowo na cmentarzu w Brindisi, skąd po wojnie ekshumowano go na Brytyjski Cmentarz Wojenny w Bari. Był jedynym członkiem załogi Halifaksa II GR-E (JP222), którego ciało odnaleziono.

Nie założył rodziny, ale podczas pobytu w Wielkiej Brytanii miał sympatię: Joyce Collins z Southend-on-Sea w hrabstwie Essex.

Janusz Kubit