2/3 lipca 1942 r. – kpt. pil. Maksymilian Brzozowski (301 Dywizjon)

Poznałem Stasia Kędzierskiego w 1933 r. w dywizjonie bombowym. Lataliśmy wtedy na Fokkerach. Staś był strzelcem pokładowym i wzorowym podoficerem. We wrześniu 1941 roku spotkałem go znowu w OTU Bramcote. W czasie zgrywania załóg na Wellingtonach natychmiast zdecydował się latać w mojej załodze jako tylny strzelec.

Wiele lotów operacyjnych odbyliśmy razem bez większych dysonansów. Raz tylko był mocno obrażony na mnie, kiedy zacięły mu się karabiny i proponował zawrócić z Morza Północnego, a ja odmówiłem. Powiedziałem mu, by strzelał oczami.

Aż przyszedł 2 lipca 1942 roku. Kilka dni wcześniej zostałem mianowany d-cą 301 Dywizjonu Bombowego. Staś przyszedł do mnie i powiedział, że miał przykry sen i że z tego lotu już nie wróci. Patrzył na mnie jakby oczekując, że zastąpię go kimś innym. Niestety, zgłosiłem 12 załóg gotowych do lotu i nie miałem żadnego rezerwowego strzelca.

– Stasiu, pamiętasz – próbowałem go podnieść na duchu – kiedy to 25 lutego nad Kielem dostaliśmy się w reflektory i cała artyleria przeciwlotnicza strzelała do nas jak do kaczek, gruchot odłamków po płótnie Wellingtona i tak przez 10 minut próbowali nas dostać, lecz na próżno, wymigaliśmy się z tych opałów.

Albo 10 kwietnia, kiedy wracaliśmy z Essen lotem koszącym wzdłuż Renu i natknęliśmy się na most. Cała obrona przeciwlotnicza grzała do nas ze wszystkich kaemów i armatek, a my przelecieliśmy prawie nietknięci. Sen mara, Bóg wiara. Niemcy strzelają a Pan Bóg kule nosi. Lecimy, nie mogę skreślić mojej własnej załogi z lotu operacyjnego.

Widno jeszcze było, gdy pierwszy startowałem z dywizjonem. Nie miałem, jak zwykle, żadnych złych przeczuć. Jakoś nigdy nie przyszło mi do głowy, że mógłbym polec bohaterską śmiercią lotnika.

Przedziwnie widna to była noc, z pełnią księżyca, zorza polarna świeciła tak, że Staś widział Wellingtona lecącego za nami. Wolno wznosił się Wellington obciążony 4 000 funtami bomb zapalających i pełnymi zbiornikami benzyny.

Przelecieliśmy Morze Północne nad Holandią.

Mieliśmy już 20 000 stóp wysokości, za parę minut cel. Jak tylko wyrzucimy bomby – myślę sobie – nie będę wracał na tej samej wysokości, przyduszę Wellingtona do ziemi i po wierzchołkach drzew wrócę do bazy.

Nagle, bez żadnego ostrzeżenia, chociaż miałem dwóch doskonałych strzelców – eksplozja. Wellington zadrżał jak ptak trafiony pociskiem, za plecami radiostacja stanęła w płomieniach. Dostał mnie szkop – pomyślałem. Włożyłem Wellingtona w głęboki skręt 360 stopni, tracąc 4 000 stóp wysokości, by nieprzyjaciela wyprowadzić w pole. Przez chwilę myślałem, że mi się to udało. Jednak przyszedł drugi atak. Tym razem strzelał po mojej kabinie i silnikach. Lewy silnik przestał pracować, wokół unosił się zapach benzyny. Włożyłem samolot w ślizg na niepracujący motor, tracąc 6 000 stóp. Pozostało mi tylko 10 000 stóp wysokości. Oczekiwałem trzeciego ataku, lecz szczęśliwie nie przyszedł. Niestety mój Wellington na jednym tylko silniku tracił wysokość i nie było mowy, by przeleciał 300 mil, w tym 200 mil nad Morzem Północnym do Anglii.

Michał Benoit, radiotelegrafista, zgasił radio i przyszedł do mojej kabiny po instrukcje. Wysłałem go do tylnego strzelca, Stasia Kędzierskiego. Po chwili powrócił raportując, że Staś zabity i tylna wieżyczka rozbita kompletnie. Staś Ateński, nawigator, ranny. Popatrzyłem na wysokościomierz, pozostało nam tylko 4 000 stóp, decyzja – skakać. Kazałem przypiąć spadochron Ateńskiemu, dać mu rączkę spadochronu do ręki i pomóc mu do skoku przez klapy. Drugi skakał sierżant Kowalczyk, przedni strzelec. Michał popatrzył na mnie i zapytał:

– A ty?

– Ja mam czas – odrzekłem. – Skacz. Przeleciała mi szalona myśl przez głowę – lądować. Ale gdzie? Pode mną ciemno, wygląda na las. Stasiowi już i tak w niczym nie pomogę, a sam na pewno spalę się, bo samolot wybuchnie przy zderzeniu się z ziemią. Popatrzyłem na wysokość – 1 500 stóp. Przeżegnałem się i zwaliłem się przez otwartą klapę. Zaczepiłem nogą o coś i przez moment zawisłem pod lecącym w dół samolotem. Rozpaczliwie szarpnąłem raz, drugi i udało mi się uwolnić nogę. Pociągnąłem za rączkę spadochronu, zawisłem w powietrzu, bujałem się parę razy i uderzyłem o ziemię. Mój Wellington towarzyszył mi do ostatniej chwili uderzając o ziemię zaledwie 200 metrów ode mnie, stając natychmiast w płomieniach.

Łzy zakręciły mi się w oczach i żal okrutny chwycił mnie za serce, gdy pomyślałem o Stasiu. Tak zginął tylny strzelec Stanisław Kędzierski. Cześć Jego pamięci.

Przez cztery noce szedłem na zachód, kryjąc się dniami, aż przyszedłem do wioski otoczonej lasami. Myślałem o pomocy, o dostaniu czegoś do jedzenia. Niestety, nie uszedłem kilkuset kroków, gdy zatrzymał mnie patrol cyklistów i po kilkunastu dniach znalazłem się w Stalagu Luft III Sagan, obecnie Żagań na terenie Polski.

Po powrocie z niewoli dowiedziałem się co za fatalna to była noc dla 301 Dywizjonu Bombowego. Dwie załogi zaginęły bez śladu. Marian Aduckiewicz wrócił postrzelony na strzępy. Moja załoga do bazy nie wróciła.