Antoni Markiewicz
Antoni Markiewicz

Antoni Markiewicz przyszedł na świat 13 stycznia 1915 r. w Sandomierzu. W mieście tym ukończył szkołę powszechną i dwie klasy gimnazjum. W 1931 r. wstąpił do Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Bydgoszczy, którą opuścił w 1934 r. jako mechanik samolotowy. Nieznane są jego dokładne przydziały w Polsce, wiadomo jednak, iż ukończył kurs podstawowego pilotażu w Dęblinie oraz wyższego pilotażu w Grudziądzu. Następnie skierowany został do 122 eskadry myśliwskiej w Krakowie, gdzie służył do rozpoczęcia wojny (okresowo był także instruktorem w eskadrze treningowej 2 pułku lotniczego). W 1939 r. uzyskał maturę.

1 września 1939 r. plut. Markiewicz przebywał ze swoją eskadrą na polowym lotnisku w Balicach, dokąd 122 eskadra odleciała z pokojowego lotniska Rakowice 31 sierpnia. Pierwszego dnia wojny ok. godz. 13.00 wspólnie z kpr. Janem Kremskim ze 121 eskadry atakował i zestrzelił rozpoznawczego Hs 126 w rejonie Zwardonia w Beskidach. 2 września, po starcie na przechwycenie niemieckiej wyprawy bombowej, walczył ze zgrupowaniem Ju 87. Wg zachowanych niemieckich dokumentów w walce tej spadł tylko jeden Junkers, choć na konto Polaków zapisano dwa bombowce (określone błędnie jako Do 17) - w tym po pół zestrzelenia przyznano Markiewiczowi i pchor. Franciszkowi Kozłowskiemu. Było to ostatnie zwycięstwo Markiewicza we wrześniu 1939 r., choć latał on bojowo w dalszym ciągu (m.in. na rozpoznania - 8 września rejonu Kałuszyna, 9 i 11 września rejonu Annopol-Sandomierz oraz 13 września okolic Sandomierza). Po agresji sowieckiej na Polskę 17 września lotnicy otrzymali rozkaz ewakuacji do Rumunii - 6 "jedenastek" 122 eskadry odleciało o godz. 16.00 na lotnisko w Czerniowcach, zaś rzut kołowy granicę przekroczył dopiero 18 września (nie wiadomo w której grupie ewakuował się Markiewicz). Z Rumunii odpłynął 15 października 1939 r. z portu Bałczik do Bejrutu, skąd wyruszył dalej do Francji (do portu w Marsylii wiozący polskich lotników statek "Ville de Strasbourg" wpłynął 29 października).

We Francji Markiewicz został przydzielony do powstałego w połowie kwietnia 1940 r. 1/145 Dywizjonu Myśliwskiego "Warszawskiego". Latając za sterami przestarzałych myśliwców Caudron CR-714 uzyskał jedno wspólne zwycięstwo - 9 czerwca 1940 r. wspólnie z kpt. Antonim Wczelikiem i por. Julianem Kowalskim zestrzelił w rejonie Louvriose jednego Do 17 z III./KG 55 (każdemu z pilotów zaliczono 1/3 zwycięstwa). Markiewicz pozostał w składzie dywizjonu aż do upadku Francji, ewakuując się do Anglii 19 czerwca z portu La Rochelle. 21 czerwca był już w Plymouth w Wielkiej Brytanii. 6 sierpnia 1940 r. skierowany został do 302 Dywizjonu Myśliwskiego "Poznańskiego", z którym na Hurricane'ach walczył przez cały okres bitwy o Anglię. Jedyne swoje zestrzelenie w Anglii uzyskał 26 października 1940 r., gdy po ataku na przygotowujące się do lądowania w rejonie Boulogne Messerschmitty zgłosił jednego jako prawdopodobnie zestrzelonego.

2 lutego 1941 r. wystartował wraz z por. Wacławem Królem na lot ćwiczebny nad morzem na małej wysokości i strzelanie do tarczy zakotwiczonej na morzu. Przystępując do pierwszego ataku miał za niski pułap i za późno rozpoczął strzelanie, w rezultacie czego wychodząc z nurkowania zaczepił chłodnicą i końcówkami łopat śmigła o morze. Silnik samolotu Markiewicza zaczął się zacierać. Pilot po dociągnięciu nad brzeg angielski lądował bez podwozia, rozbijając samolot i "gubiąc" skrzydła. Sam odniósł poważne obrażenia. Zabrany został przez wojskową sanitarkę do szpitala w Chichester, gdzie mocno poturbowany przeleżał cztery tygodnie. Długa rehabilitacja po opuszczeniu szpitala zajęła blisko rok.

Kontuzje odniesione w wypadku nie pozwoliły Markiewiczowi na powrót do latania bojowego. 3 lutego 1942 r. został w związku z tym skierowany do jednostki rozprowadzania samolotów 1 ADU w Croydon. 8 października 1942 r. przeniesiony został do polskiej szkoły pilotażu podstawowego 16 SFTS w Newton na stanowisko instruktora. W okresie 1 maja-sierpnień 1943 r. odbył kurs dla podchorążych, jednakże w Polskich Siłach Powietrznych nigdy nie otrzymał promocji oficerskiej. Na krótko przed końcem swej służby odbył ponadto kurs radiotechniczny w Blackpool.

Antoni Markiewicz zdemobilizował się w listopadzie 1945 r. jako polski chorąży i angielski Warrant Officer. Odznaczony był trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Osiedlił się w Anglii, zamieszkał w Surrey, hrabstwie w południowej Anglii. Pracował najpierw jako technik radiowo-telewizyjny, potem otworzył własny biznes w przemyśle tekstylnym. Wielokrotnie przyjeżdżał do Polski, odwiedzając krewnych i zaznajamiając dzieci i żonę z polską kulturą. Zmarł w Rustington 30 kwietnia 2005 r. w wieku 90 lat.

Data Samolot Jednostka Zniszczony
na pewno
Zniszczony
prawdo-
podobnie
Uszkodzony
01.09.1939 P.11c 122 eskadra 1/2 x Hs 126    
02.09.1939 P.11c 122 eskadra 1/2 x Ju 87    
09.06.1940 CR-714, nr "1" 1/145 dywizjon 1/3 x Do 17    
26.10.1940 Hurricane I, WX-S (V6942) 302 dywizjon   Bf 109  
   
Razem
1 i 1/3
1
0

Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Antoniego Tomiczka
Belcarz B., Polskie lotnictwo we Francji 1940, Stratus, Sandomierz 2002
Cynk J. B., Polskie lotnictwo myśliwskie w boju wrześniowym, AJ-Press, Gdańsk 2000
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Król W., Walczyłem pod niebem Londynu, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1982
Pawlak J., Polskie eskadry w wojnie obronnej, WKiŁ, Warszawa 1991