Witold Łokuciewski
Witold Łokuciewski

Witold Łokuciewski przyszedł na świat 2 lutego 1917 r. w Kamieńskiej Stanicy w Rosji (rodzice Antoni - matematyk, dyrektor gimnazjum, marszałek Sejmu Wileńskiego, który w 1922 r. zadecydował o przyłączeniu Wileńszczyzny do Polski - oraz Beniamina z domu Pobiedzińska). W 1918 r. jego rodzice zdecydowali się na powrót do Polski - zamieszkali w Wilnie. Po ukończeniu szkoły powszechnej i zdobyciu w 1935 r. matury w Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Oszmianie, Łokuciewski zgłosił się do wojska. Ukończył kurs unitarny w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, a na początku stycznia 1936 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Po ukończeniu kursu wyższego pilotażu w Ułężu i promocji na podporucznika pilota 15 października 1938 r. został przydzielony do 112 eskadry myśliwskiej 1 pułku lotniczego w Warszawie. Pozostał tam do wybuchu wojny.

1 września 1939 r. i w ciągu kilku następnych dni Łokuciewski wielokrotnie latając na P.11c brał udział w walkach z wrogimi bombowcami w okolicach Warszawy. 5 września wraz z dwójką kolegów z eskadry walczył z dużym zgrupowaniem niemieckich bombowców. 6 września wraz z kpt. Tadeuszem Opulskim nad Warszawą zaatakował Ju 87 z wyprawy atakującej cele na terenie warszawskiej Woli. Nieustannie ostrzeliwany Junkers uciekał 25 kilometrów, zanim nad Puszczą Kampinoską Polacy zawrócili, pozostawiając Niemca ciężko uszkodzonego (każdemu z pilotów przyznano 1/2 zestrzelenia prawdopodobnego).

Po wkroczeniu do Polski Armii Czerwonej 17 września cały personel eskadry ewakuował się drogą lądową w stronę Rumunii (w eskadrze pozostał tylko jeden sprawny P.11). Lotnicy przekroczyli jej granicę 18 września. Na początku października 1939 r. Łokuciewski przez Jugosławię i Włochy uciekł do Francji. Początkowo przebywał w Centrum Wyszkolenia Lotniczego w Lyon-Bron, potem - po uderzeniu na Francję wojsk niemieckich - został włączony do klucza kominowego kpt. Tadeusza Opulskiego. 17 maja 1940 r. piloci przybyli do Romorantin i po krótkim przeszkoleniu na trzech otrzymanych MS-406 zaczęli latać na patrole w rejonie Romorantin-Vierzon-Salbris. 1 czerwca doszło do walki z 14 He 111, a 10 czerwca 1940 r. (atak na Heinkle bombardujące lotnisko klucza) Łokuciewski wraz z plut. Karolem Krawczyńskim i plut. Zygmuntem Rozworskim zgłosili zestrzelenie dwóch bombowców (nieprawidłowo każdemu z pilotów przyznano po jednym Heinklu zestrzelonym na pewno). 18 czerwca klucz zaprzestał działalności, a 21 czerwca statkiem ewakuował się z portu St. Jean de Luz do Wielkiej Brytanii.

W Anglii Łokuciewski przydzielony został do 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki, formującego się w Northolt. 7 września 1940 r. brał udział w walce z formacją Dornierów, osłanianą przez Bf 109, i zestrzelił jednego Do 215 na pewno, drugiego prawdopodobnie. 11 września, także w walce z dużą wyprawą niemiecką, zestrzelił po jednym Bf 109 i Do 215. 15 września zniszczył jednego Bf 109 z osłony bombowców, uzyskując tym samym zwyczajowy tytuł asa myśliwskiego. W tej samej walce inny Messerschmitt wszedł mu na ogon i celnie ostrzelał, uszkadzając lekko Hurricane'a i raniąc w nogę pilota. Łokuciewski wylądował w Northolt bez problemów, lecz musiał zostać zabrany na krótko do szpitala.

Kolejny rok przyniósł mu jeszcze więcej sukcesów. 20 kwietnia 1940 r. lecąc na wymiatanie nad Francję zestrzelił jednego Bf 109. 18 czerwca, lecąc na osłonę bombowców, zestrzelił Bf 109. Cztery dni później (też nad Francją) zestrzelił dwa dalsze Messerschmitty - jednego na pewno, drugiego prawdopodobnie. 11 lipca 1941 r. uzyskał swe ostatnie zwycięstwo w wojnie, zestrzeliwując prawdopodobnie Bf 109 nad północną Francją. 20 listopada 1941 r. objął dowództwo eskadry "A" 303 dywizjonu.

13 marca 1942 r. wystartował na osłonę Bostonów nad Francję. W rejonie Hazebrouck doszło do walki dywizjonu z ok. 20 Bf 109. Spitfire Łokuciewskiego został trafiony. Ranny w nogę pilot, osłaniany przez ppor. Mieczysława Wyszkowskiego, wylądował przymusowo na polu i został wzięty do niewoli. Przetransportowano go do obozu Stalag Luft 3 w Żaganiu. 15 sierpnia 1943 r. Łokuciewski wraz z grupą 25 współwięźniów uciekł z obozu... przez bramę. Uciekinierzy wpadli na pomysł, by po przebraniu dwójki z nich w mundury niemieckie przeprowadzić resztę kolumną marszową tuż pod nosem wartowników. Strażnicy nie zauważyli niczego podejrzanego (jeńcy podrobili nawet przepustki) i wszyscy zdążyli się ulotnić. Podczas wieczornej zbiórki zauważono brak 26 jeńców i rozpoczęto intensywne poszukiwania - Łokuciewski dał się ująć dopiero kilka dni później w Legnicy. Brał także udział w przygotowaniach do słynnej "wielkiej ucieczki", która nastąpiła nocą z 24 na 25 marca 1944 r., jednakże ze względu na daleki numer porządkowy nie wydostał się poza teren stalagu (Niemcy odkryli podkop i wstrzymali ucieczkę w czasie jej trwania).

Wolność odzyskał dopiero w kwietniu 1945 r., zbiegając na terenie Niemiec z ewakuującego się obozu. Wraz z kilkoma kolegami ukrył się w Lubece, w jednym z opuszczonych domów. Znaleźli porzucony samochód niemiecki, który udało się im uruchomić. Dotarli nim do lotniska zajmowanego przez Anglików, skąd odesłano ich samolotem do Anglii. Po powrocie do Wielkiej Brytanii i rekonwalescencji Łokuciewski 29 listopada 1945 r. został przydzielony do 303 dywizjonu. Dwa miesiące potem, 1 lutego 1946 r., przejął dowództwo "Kościuszkowców" od kpt. Bolesława Drobińskiego. Obowiązki te sprawował do rozwiązania jednostki 9 grudnia 1946 r. Za zasługi w czasie II wojny światowej uhonorowany został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 8824), trzykrotnie Krzyżem Walecznych, dwukrotnie Odznaką Honorową za Rany i Kontuzje, Polowym Znakiem Pilota (nr 366), brytyjskim Distinguished Flying Cross i francuskim Croix de Guerre. Zdemobilizował się w polskim stopniu majora i brytyjskim Squadron Leadera.

W czerwcu 1947 r. powrócił do Polski, początkowo zamieszkał w Lublinie. Przez dwa lata pracował jako instruktor w Aeroklubie Lubelskim w Świdniku. W 1949 r. w związku z falą represji wobec powracających z Zachodu żołnierzy polskich stracił pracę, odebrano mu uprawnienia pilota i zakazano wstępu na lotnisko, a nawet wyznaczono odległość, na jaką nie wolno mu było się do lotniska zbliżać. Straciwszy swój dotychczasowy zawód zarabiał w kancelarii adwokackiej, później był zastępcą kierownika Spółdzielni Pracy "Wapno-Beton-Lublin". Po przesileniu politycznym w październiku 1956 r. został powołany do lotnictwa ludowego Wojska Polskiego. Po przeszkoleniu się na odrzutowcach pełnił kolejno funkcje Inspektora Służby Sztabów i Inspektora Techniki Pilotażu w dowództwie WLOP, szefa Wydziału Programowania Zarządu Szkolenia Lotniczego Inspektoratu Lotnictwa oraz szefa Wydziału Współpracy z Lotnictwem Cywilnym i Szkolenia Rezerw Szefostwa Szkół. W latach 1969-1972 pełnił funkcję attaché wojskowego w Londynie. W 1974 r. przeszedł na emeryturę, mieszkał w stolicy. Włączył się do działalności kombatanckiej. Za pracę i działalność społeczną po wojnie odznaczono go m.in. Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Pułkownik Witold Łokuciewski zmarł 17 kwietnia 1990 r. w Warszawie, w wieku 73 lat. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Data Samolot Jednostka Zniszczony
na pewno
Zniszczony
prawdo-
podobnie
Uszkodzony
06.09.1939 P.11c 112 eskadra   1/2 x Ju 87  
10.06.1940 MS-406 DAT Romorantin He 111    
07.09.1940 Hurricane I, RF-U (P3975) 303 dywizjon Do 215    
07.09.1940 Hurricane I, RF-U (P3975) 303 dywizjon   Do 215  
11.09.1940 Hurricane I, RF-O (L2099) 303 dywizjon Bf 109    
11.09.1940 Hurricane I, RF-O (L2099) 303 dywizjon Do 215    
15.09.1940 Hurricane I, RF-Z (P2903) 303 dywizjon Bf 109    
20.04.1941 Spitfire IIA, RF-T (P7546) 303 dywizjon Bf 109    
18.06.1941 Spitfire IIA, RF-T (P7546) 303 dywizjon Bf 109    
22.06.1941 Spitfire IIB, RF-S (P8333) 303 dywizjon Bf 109    
22.06.1941 Spitfire IIB, RF-S (P8333) 303 dywizjon   Bf 109  
11.07.1941 Spitfire IIB, RF-S (P8333) 303 dywizjon   Bf 109  
   
Razem
8
3 i 1/2
0

Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pani Bożeny Gostkowskiej
materiały otrzymane dzięki uprzejmości pani Bożeny Gostkowskiej
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1943-1945, AJ-Press, Gdańsk 2002
Pawlak J., Polskie eskadry w wojnie obronnej, WKiŁ, Warszawa 1991
Szubański R., Pięćdziesięciu z Żagania, Książka i Wiedza, Warszawa 1987
Zieliński J., 303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki, Bellona, Warszawa 2003