Zygmunt Bieńkowski
Zygmunt Bieńkowski

Zygmunt Bieńkowski urodził się 2 maja 1913 r. w Warszawie (ojciec Leopold - późniejszy poseł na sejm RP, matka Zofia z domu Braun). Do gimnazjum uczęszczał w Brześciu nad Bugiem, gdzie w 1933 r. uzyskał maturę. Jako uczeń latał na szybowcach oraz samolotach sportowych (odbył kurs w ramach Przysposobienia Wojskowego Lotniczego). W 1933 r. przeszedł szkolenie unitarne i na początku 1934 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Ukończył ją 15 października 1936 r. w stopniu podporucznika pilota ze specjalnością myśliwską. Po promocji trafił do 112 eskadry 1 pułku lotniczego w Warszawie, gdzie służył przez prawie dwa lata. We wrześniu 1938 r. został przeniesiony z powrotem do Dęblina, tym razem w roli dowódcy plutonu szkolnego podchorążych.

Nie brał udziału w walkach we wrześniu 1939 r. Wraz z podchorążymi ewakuowany został na wschód i po 17 września przeszedł do Rumunii. Następnie przedostał się do Francji (brak danych na temat jego przydziałów tam), a 27 czerwca 1940 r. przybył do Anglii. Wiosną 1941 r. przeszedł kurs pilotażu myśliwskiego w 55 OTU w Aston Down i w maju 1941 r. został przydzielony do brytyjskiego 245 squadronu. Po ponad dwóch miesiącach, 8 lipca 1941 r., przeniesiono go do 303 Dywizjonu im. Tadeusza Kościuszki w Northolt. 6 listopada 1941 r., podczas lotu w osłonie Hurricane'ów bombardujących barki w rejonie Nieuport, zestrzelił na pewno jednego Bf 109. Parę miesięcy później, 12 kwietnia 1942 r., sam padł ofiarą wroga: nad Fruges trafił go Focke-Wulf. Z kopcącym silnikiem i dziurawymi płatami, osłaniany przez por. Longina Majewskiego doleciał do Anglii. Próbował lądować ze schowanym podwoziem w polu niedaleko brzegu morskiego, lecz w ostatniej chwili dostrzegł wiszące w poprzek przewody wysokiego napięcia, toteż skierował się w inną stronę i posadził Spitfire'a na obrzeżach sadu owocowego, rozbijając go mocno o jedno z drzew. Jemu samemu, poza lekkimi potłuczeniami, nic się nie stało.

7 lipca 1942 r. Bieńkowski objął dowództwo eskadry "A" "Kościuszkowców", a 1 grudnia 1942 r. całego dywizjonu. 13 maja 1943 r. poleciał w składzie 316 Dywizjonu "Warszawskiego" na osłonę "Latających Fortec", atakujących fabrykę Poteza koło Amiens. Nad celem doszło do walki z Fw 190, w wyniku której Bieńkowski uszkodził jednego wroga. W wirze walki Spitfire Polaka także został lekko uszkodzony - pilot nie zaobserwował przez kogo, jednak nie wykluczał możliwości trafienia przez strzelców z amerykańskich bombowców. 4 lipca 1943 r. przekazał obowiązki dowódcy dywizjonu kpt. Janowi Falkowskiemu, zaś sam mianowany został oficerem strzelania na stacji RAF Northolt. 1 stycznia 1944 r. skierowany został do 84 GSU, jednostki pomocniczej 84 Grupy Myśliwskiej.

Na początku 1945 r. złożył prośbę o przeniesienie do jednostki bojowej. 30 stycznia 1945 r. skierowany został na stanowisko dowódcy 302 Dywizjonu "Poznańskiego", walczącym na kontynencie w składzie 131 Skrzydła Myśliwskiego. 24 lutego 1945 r. poprowadził dywizjon na bombardowanie celów w rejonie Geldern. Bieńkowski wykrył i usiłował zaatakować (jak mu się wydawało) ciężarówkę, jednak "ciężarówka" okazała się być bronionym przez stanowisko obrony przeciwlotniczej bunkrem. Jego Spitfire został trafiony w silnik, a pilot, ubezpieczany przez bocznego, lądował przymusowo po niemieckiej linii frontu. Został wzięty do niewoli i osadzony w obozie jenieckim, z którego w maju 1945 r. uwolniły go oddziały 3 Armii Stanów Zjednoczonych.

Za zasługi wojenne Bieńkowski odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 11668), trzykrotnie Krzyżem Walecznych oraz holenderskim krzyżem lotniczym Vliegerkruis. W czasie wojny wykonał 74 loty bojowe, a pod koniec swej służby w Polskich Siłach Powietrznych posiadał polski stopień majora i angielski Squadron Leadera. Począwszy od lutego 1942 r. (czyli od śmierci por. Mirosława Fericia), był kronikarzem 303 dywizjonu - z krótkimi przerwami aż do 1944 r. prowadził dawny pamiętnik Fericia, uzupełniając go także częściowo także po wojnie.

Po demobilizacji w 1947 r. pozostał w Anglii. Pracował społecznie w Stowarzyszeniu Lotników Polskich (okresowo był m.in. wiceprezesem i członkiem rady), wiceprezesował Zarządowi i Radzie Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii, należał do Polskiej Rady Bibliotecznej. Był autorem wielu tekstów w "Skrzydłach". Zmarł 15 sierpnia 1979 r. w Londynie, w wieku 66 lat. Pochowany został na londyńskim cmentarzu Gunnersbury Cemetery.

Data Samolot Jednostka Zniszczony
na pewno
Zniszczony
prawdo-
podobnie
Uszkodzony
06.11.1941 Spitfire VB, RF-D (AB976) 303 dywizjon Bf 109    
13.05.1943 Spitfire IX, SZ-F (EN127) 316 dywizjon     Fw 190
   
Razem
1
0
1

Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Piotra Sikory
Król W., Polskie skrzydła na zachodnioeuropejskim froncie, Wydawnictwo MON, Warszawa 1985
Pawlak J., Absolwenci Szkoły Orląt, Wydawnictwo Retro-Art, Warszawa 2002
Węgrzecki K., Kosynierzy Warszawscy, Veritas Foundation Publication Centre, Londyn 1968
Zieliński J., 303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki, Bellona, Warszawa 2003