

















|
Brytyjski Cmentarz Wojenny w Dürnbach (Niemcy)
Na cmentarzu w Dürnbach koło Bad Tölz w Bawarii znajdują się groby 26 polskich lotników. Należeli oni do załóg sześciu samolotów, które zostały zestrzelone bądź uległy katastrofie w południowych Niemczech.
Sześciu lotników spoczywających w Dürnbach to załoga Halifaksa II (V9976) ze 138 squadronu do zadań specjalnych, która nocą z 20 na 21 kwietnia 1942 r. zginęła podczas lotu specjalnego ze zrzutem skoczków do Austrii. Poza polskimi lotnikami (kpt. Zygmuntowicz, kpt. Voellnagel, plut. Karbowski, sierż. Wilmański, sierż. Mądracki, sierż. Wojciechowski) w samolocie było także dwóch Brytyjczyków z załogi: drugi pilot W/Cdr Walter Ronald Farley (dowódca 138 squadronu) oraz strzelec F/O James Ansford Pulton. Na pokładzie lecieli też dwaj dywersanci wyszkoleni przez NKWD. Ich prawdziwe nazwiska pozostają nieznane (używali różnych pseudonimów, m.in. Franz Mayer i Rudolf Hofstädter, a zostali pochowani pod nazwiskami odpowiednio Lorens Mraz i Franz Löschel). Samolot z powodu skrajnie trudnych warunków pogodowych rozbił się koło bawarskiej wioski Bad Kreuth u podnóża góry Blauberg na granicy niemiecko-austriackiej.
Pozostali pochowani w Dürnbach polscy lotnicy należeli do 300 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Mazowieckiej". Chronologicznie pierwszym poległym był sierż. Jagiełło, mechanik pokładowy Lancastera III BH-B (JB561), zestrzelonego przez nocnego myśliwca podczas nalotu na Russelheim nocą z 25 na 26 sierpnia 1944 r. Resztę załogi stanowili Brytyjczycy: P/O Gordon Whyte (pilot), Sgt Albert Clayworth (nawigator), Sgt Maurice Robertson (bombardier), Sgt Billie Sellars (radiotelegrafista), Sgt John Moule (strzelec przedni) oraz Sgt Charles Taylor (tylny strzelec).
Nocą z 28 na 29 stycznia 1945 r. podczas nalotu na Stuttgart zestrzelona została przez nocnego myśliwca załoga Lancastera I BH-K (PB846). Samolot rozbił się koło miejscowości Berneck. Zginęli por. Zarębski, por. Paszkowski oraz kpr. Cymbała, katastrofę przeżyli por. bomb. Zygmunt Wesołowski, kpr. rtg. Piotr Barzdo, chor. mech. pokł. Jan Gerwatowski oraz kpr. strz. Ryszard Mańkowski (wszyscy trafili do niewoli).
Kilka dni później, nocą z 2 na 3 lutego 1945 r., w pobliżu Wiesbaden zestrzelony został przez obronę przeciwlotniczą kolejny polski Lancaster I BH-B (ME744). Polegli
ppor. Kapciuk, plut. Reder, ppor. Branszted, kpr. Jurewicz, sierż. Wilk oraz por. Modro. Z samolotu uratował się jedynie strzelec plut. Tadeusz Mąsiorski. Trafił do obozu jenieckiego.
Nocą z 23 na 24 lutego 1945 r. utracono dwa Lancastery I biorące udział w bombardowaniu zakładów Daimler-Benz w Pforzheim. Pierwszy, BH-I (NG266), został zestrzelony na południowo-wschodnich obrzeżach Pforzheim przez nocnego myśliwca. Cała załoga w składzie ppor. Filipek, ppor. Magierowski, ppor. Ziegenhirte, kpr. Kowalski, plut. Mrożek, kpr. Sadowiński i kpr. Trzepiota zginęła. Drugi z samolotów, BH-X (PA161), również został zestrzelony przez samolot myśliwski nad Sindelfingen. Zginęli por. Barcikowski, kpr. Lisak oraz kpr. Stokarski. Skokiem na spadochronie uratowała się reszta załogi, która trafiła do niewoli: sierż. pil. Henryk Jachacz, ppor. bomb. Robert Peisker, kpr. mech. pokł. Stanisław Leja oraz kpr. strz. Zygmunt Minkler.
| Stopień |
Numer służbowy |
Nazwisko, imię |
Data śmierci |
Jednostka |
| por. naw. (F/O) |
P-2626 |
Barcikowski Józef |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| ppor. bomb. (P/O) |
P-2721 |
Branszted Jan |
02/03.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpr. strz. (Sgt) |
706584 |
Cymbała Kazimierz |
28/29.01.1945 |
300 dywizjon |
| ppor. pil. (F/O) |
P-2648 |
Filipek Adam |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| sierż. mech. pokł. (F/Sgt) |
780009 |
Jagiełło Władysław |
25/26.08.1944 |
300 dywizjon |
| kpr. rtg. (F/Sgt) |
705695 |
Jurewicz Feliks |
02/03.02.1945 |
300 dywizjon |
| ppor. pil. (F/Lt) |
P-2575 |
Kapciuk Zdzisław |
02/03.02.1945 |
300 dywizjon |
| plut. strz. (F/Sgt) |
793737 |
Karbowski Bronisław |
20/21.04.1942 |
138 squadron RAF |
| kpr. rtg. (F/Sgt) |
7055573 |
Kowalski Czesław |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpr. rtg. (F/Sgt) |
705022 |
Lisak Rudolf |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| ppor. naw. (P/O) |
P-2792 |
Magierowski Ferdynand |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| sierż. mech. pokł. (Sgt) |
780118 |
Mądracki Czesław |
20/21.04.1942 |
138 squadron RAF |
| por. strz. (F/O) |
P-2150 |
Modro Zygmunt |
02/03.02.1945 |
300 dywizjon |
| plut. mech. pokł. (Sgt) |
782865 |
Mrożek Józef |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| por. naw. (P/O) |
P-2377 |
Paszkowski Romuald |
28/29.01.1945 |
300 dywizjon |
| plut. naw. (Sgt) |
704322 |
Reder Roman |
02/03.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpr. strz. (Sgt) |
706687 |
Sadowiński Władysław |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpr. strz. (F/Sgt) |
706549 |
Stokarski Jerzy |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpr. strz. (Sgt) |
706704 |
Trzepiota Sabin |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpt. naw. (F/Lt) |
76802 |
Voellnagel Antoni |
20/21.04.1942 |
138 squadron RAF |
| sierż. mech. pokł. (Sgt) |
780026 |
Wilk Bronisław |
02/03.02.1945 |
300 dywizjon |
| ppor. strz. (F/Sgt) |
781191 |
Wilmański Leon |
20/21.04.1942 |
138 squadron RAF |
| sierż. strz. (Sgt) |
780095 |
Wojciechowski Mieczysław |
20/21.04.1942 |
138 squadron RAF |
| por. pil. (F/Lt) |
P-0845 |
Zarębski Zbigniew |
28/29.01.1945 |
300 dywizjon |
| ppor. bomb. (P/O) |
P-2830 |
Ziegenhirte Mieczysław |
23/24.02.1945 |
300 dywizjon |
| kpt. pil. (F/O) |
P-0291 |
Zygmuntowicz Ryszard |
20/21.04.1942 |
138 squadron RAF |
| |
Razem |
26 |
|
|
Wojciech Zmyślony
|
Wejście na Brytyjski Cmentarz Wojenny w Dürnbach. |
Pergola z ławkami wybudowana na terenie cmentarza. |
Tablica z napisem: "Ziemia, na której znajduje się ten cmentarz, jest darem niemieckiej ludności na miejsce wiecznego spoczynku marynarzy, żołnierzy i lotników, którzy są tu uhonorowani". |
Rejestr cmentarny, w którym przechowywana jest księga gości i lista pochowanych. |
|
Tablica z fragmentem wersetu z Księgi Mądrości Syracha (Syr. 44:14): "Their name liveth for evermore" (Biblia Króla Jakuba), czyli: "Imię ich żyje w pokoleniach" (Biblia Tysiąclecia). |
Widok na rzędy grobów i umieszczony centralnie monument w formie krzyża-miecza. |
Charakterystyczny dla cmentarzy będących pod pieczą Commonwealth War Graves Commission pomnik na tle bawarskiego nieba. |
Widok na cmentarz od strony przeciwnej do wejścia. |
|
Widok na rzędy grobów. |
Widok na rzędy grobów. |
Groby plut. mech. pokł. Józefa Mrożka oraz ppor. pil. Adama Filipka. W środku (opisany jako grób nieznanego polskiego lotnika) spoczywa jeden z pozostałych członków załogi Lancastera I BH-I (NG266): ppor. naw. Ferdynand Magierowski, ppor. bomb. Mieczysław Ziegenhirte, kpr. rtg. Czesław Kowalski, kpr. strz. Władysław Sadowiński lub kpr. strz. Sabin Trzepiota. |
Nagrobek z wyrytymi nazwiskami kpt. pil. Ryszarda Zygmuntowicza oraz sierż. strz. Mieczysława Wojciechowskiego. Do grobu przyczepiona jest reprodukcja przedwojennej legitymacji szybowcowej kategorii "C" Zygmuntowicza. |
|
Widok na groby (od prawej): kpr. strz. Kazimierza Cymbały, por. naw. Romualda Paszkowskiego (z prawej) oraz por. pil. Zbigniewa Zarębskiego. |
Widok na rzędy grobów na cmentarzu w Dürnbach. Nagrobki Polaków wyróżnia charakterystyczny, dostrzegalny z daleka, pięciokątny kształt (tablice na grobach żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej mają kształt zbliżony do prostokątnego). |
|