Jerzy Solak
Jerzy Solak

Jerzy Solak urodził się 22 sierpnia 1910 r. w Przecławiu, majątku Reyów niedaleko Mielca (jego ojciec był tam zarządcą). Następnie mieszkał w Bukowinie, a od 1920 r. we Lwowie. W 1928 r. w mieście tym zdał maturę i wstąpił na Wydział Inżynierii Lądowej i Wodnej na Politechnice Lwowskiej. Studia ukończył w 1933 r. z tytułem inżyniera. Zainteresowanie lotnictwem (w czasie studiów latał w Aeroklubie Lwowskim) skłoniło go do zgłoszenia się do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie. Ukończył ją w 1934 r. jako pilot. Korzystał z prawa latania w eskadrze treningowej 6 pułku lotniczego we Lwowie, regularnie też odbywał ćwiczenia z eskadrami myśliwskimi. Brał także udział (z bratem Bolesławem jako nawigatorem) na sportowych samolotach w różnych imprezach, m.in.: w latach 1935, 1936 i 1937 zajmował miejsca kolejno 4, 3 i 2 w Krajowych Zawodach Lotniczych; latem 1937 r. na RWD-13 brał udział w mitingu w Szwajcarii, a w 1939 r. poleciał do Anglii, wracając do Polski na kilka dni przed wybuchem II wojny światowej.

W związku z mobilizacją Solak zgłosił się do 6 pułku lotniczego. Otrzymał przydział najpierw do eskadry treningowej, a później - jako instruktor akrobacji na PWS-26 - do Ośrodka Pilotażu Podstawowego nr 1 w Brzeżanach. Wraz z personelem ośrodka trzymał się przez całą kampanię wrześniową. Nie walczył, a 17 września na PWS-26 przeleciał do Rumunii (lądował w Czerniowcach). W Rumunii przebywał w obozie dla internowanych w Focsani, skąd uciekł. Następnie, już w Bukareszcie zajmował się pomocą dla polskich lotników i organizowaniem dla nich przerzutów do Francji. Jego dalsze losy w Rumunii i Francji są nieznane.

8 lutego 1940 r. Solak odpłynął do Anglii, gdzie ulokowany został w polskim obozie w Eastchurch. 30 maja tego roku został przeniesiony do Blackpool, zaś 22 lipca rozpoczął szkolenie na Spitfire'ach w 7 OTU w Hawarden. 2 września 1940 r. skierowany został do 151 squadronu w Digby, lecz już 29 września odszedł do 249 squadronu w North Weald (w obu tych jednostkach latał na Hurricane'ach). 24 lutego 1941 r. otrzymał posting do formującego się w Acklington 317 Dywizjonu "Wileńskiego". W dywizjonie tym pozostał przez ponad rok, latając kolejno na Hurricane'ach I, II i Spitfire'ach V. 18 grudnia 1941 r. startując na zadanie bojowe zderzył się z innym Spitfirem, który z powodu słabej widoczności (mgła) zatrzymał się w czasie kołowania na płycie lotniska. Pilot tego samolotu, por. Marian Sikorski, zginął na miejscu, zaś Solak odniósł jedynie niegroźne obrażenia.

9 czerwca 1942 r. Solak przeniesiony został do 164 squadronu, a od 7 sierpnia 1942 r. służył w 609 squadronie. 2 listopada 1942 r. odszedł na własną prośbę do doświadczalnej jednostki AFDU (Air Fighting Development Unit) w Fulbeck. 9 kwietnia 1943 r. trafił do 41 squadronu - jednego z dwóch squadronów wyposażonych w Spitfire'y XII (z silnikami Griffon). Na tym właśnie typie myśliwca zestrzelił 4 czerwca 1943 r. w rejonie Folkstone Focke-Wulfa.

25 października 1943 r. Solak przeniesiony został jako oficer łącznikowy do sztabu Fighter Command. 12 lutego 1944 r. odszedł stamtąd i do 4 maja 1944 r. kilkakrotnie zmieniał przydziały (do różnych jednostek niebojowych). 5 maja 1944 r. skierowany został na staż do 8 Armii Powietrznej Stanów Zjednoczonych, a 1 lipca 1944 r. do 9 Armii Powietrznej USA, gdzie służył jako oficer operacyjny w stacjonującej w Ibsley 48 Fighter Group. W amerykańskiej jednostce latał na ciężkich P-47 "Thunderbolt" przede wszystkim na ataki na cele naziemne na froncie we Francji. 10 sierpnia 1944 r. został zestrzelony przez obronę przeciwlotniczą w rejonie miasta Tinchebray w Normandii. Wylądował bez podwozia wśród drzew, rozbijając doszczętnie maszynę, a samemu doznając poważnych obrażeń (złamane żebra, rany rąk i nóg). Z wraku został wyciągnięty przez niemieckich żołnierzy. Przewieziono go do szpitala w Paryżu, z którego uciekł i doczekał nadejścia frontu. Pod koniec sierpnia trafił na oddziały alianckie, a już 30 sierpnia zameldował się z powrotem w 48 Fighter Group.

18 grudnia 1944 r. Solak przeniesiony został do Dowództwa Polskich Sił Powietrznych. 24 kwietnia 1945 r. odszedł do Blackpool, zaś 7 czerwca 1945 r. przydzielony został do sztabu 84 Grupy Myśliwskiej, w skład której wchodziło m.in. polskie 131 Skrzydło Myśliwskie. 6 maja 1946 r. powrócił do Anglii i skierowany został do personelu stacji RAF Coltishall, gdzie stacjonowały polskie dywizjony.

Jerzy Solak odznaczony był Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 11122) i trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Służbę w lotnictwie zakończył z polskim stopniem kapitana i angielskim Flight Lieutenanta. Wykonał łącznie 135 lotów bojowych. Po demobilizacji założył prywatną firmę, zajmującą się odbudową zniszczonych domów jednorodzinnych w Londynie. Wiosną 1949 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Początkowo pracował w Nowym Jorku, później w San Francisco i w Kalifornii. Był projektantem m.in. gmachu opery oraz najwyższego wieżowca w tym mieście. Pod koniec życia mieszkał w miejscowości Emeryville w Kalifornii, gdzie zmarł 5 lutego 2002 r. w wieku 91 lat.

Data Samolot Jednostka Zniszczony
na pewno
Zniszczony
prawdo-
podobnie
Uszkodzony
04.06.1943 Spitfire XII, EB-B (MB800) 41 squadron RAF Fw 190    
   
Razem
1
0
0

Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Stanisława Bochniaka
dokumenty z Instytutu Polskiego i Muzeum Sikorskiego w Londynie
Solak B. J., Joga słońca. Wspomnienia pilota i podróżnika., Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 1994
Zieliński J., Lotnicy polscy w Bitwie o Wielką Brytanię, Oficyna Wydawnicza MH, Warszawa 2000