307 Dywizjon Myśliwski Nocny "Lwowskich Puchaczy"



Wykonane w 1972 r. zdjęcie jedynego zachowanego do dzisiejszych czasów Defianta I (N1671), który służył w 307 dywizjonie od 18 września 1940 r. do 11 czerwca 1941 r. Obecnie samolot wystawiany jest jako eksponat w RAF Museum w Hendon w Anglii, nosi oznaczenia EW-D.

Kpr. pil. Franciszek Jankowiak (z lewej) i kpr. strz. Józef Lipiński przy Defiancie I EW-K (N3437). Była to pierwsza załoga dywizjonu, która zestrzeliła na pewno nieprzyjacielski samolot (nocą z 12 na 13 kwietnia 1941 r. He 111).

Portretowa fotografia sierż. strz. Waleriana Sosińskiego w skórzanej kurtce lotniczej, jesień 1940 r. Sosiński jeszcze przed ukończeniem szkolenia na Defiantach na własną prośbę został przeniesiony do dywizjonu bombowego, gdzie wylatał pełną kolejkę lotów.

Dekoracja przez Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego kpr. strz. Stanisława Jarzembowskiego Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. W tle stoi plut. pil. Jerzy Malinowski. Tych dwóch lotników jako załoga zestrzeliła nocą z 11 na 12 maja 1941 r. bombowiec He 111. Exeter, 3 lipca 1941 r.

Personel latający sfotografowany w dniu święta dywizjonu 10 września 1941 r. w Exeter. W centralnym punkcie na krześle siedzi dowódca dywizjonu mjr pil. Jerzy Antonowicz, obok niego dowódcy eskadr - z lewej kpt. pil. Antoni Alexandrowicz (eskadra "A"), z prawej kpt. pil. Maksymilian Lewandowski (eskadra "B").

Beaufighter IIF EW-A (R2445) podczas przeglądu technicznego. Exeter, jesień 1941 r.

Sierż. strz. Stanisław Jarzembowski, którego zasługą było drugie pewne zestrzelenie uzyskane dla 307 dywizjonu nocą nocą z 12 na 13 maja 1941 r. - He 111.

Sierż. pil. Bolesław Turzański, najskuteczniejszy polski nocny myśliwiec przed Beaufighterem II. Na palcach pokazuje swe podwójne zestrzelenie Do 217, uzyskane nocą z 1 na 2 listopada 1941 r.

Wizyta prezydenta Władysława Raczkiewicza w 307 dywizjonie. Exeter, 11 listopada 1941 r.

Dekorowani przez Raczkiewicza Krzyżami Walecznych kpt. pil. Maksymilian Lewandowski (z lewej) oraz por. robs. Stanisław Sawczyński. Exeter, 11 listopada 1941 r.

Por. pil. Jan Maliński, jeden z nielicznych myśliwców dziennych, którzy na ochotnika przeszli do 307 dywizjonu. W jednostce i jej naziemnych stanowiskach naprowadzania służył od czerwca 1941 r. do końca wojny.

Były lotnik 300 dywizjonu (po wylataniu tury lotów przeniósł się do myśliwców), por. pil. Henryk Kałużny - na zdjęciu z angielską "cup of tea".

Por. pil. Stanisław Andrzejewski (na pierwszym planie) i sierż robs. Stanisław Kaliszewski. Ta załoga mogła poszczycić się zestrzeleniem Ju 88 w 1942 r. oraz zniszczeniem i uszkodzeniem zaparkowanych Focke-Wulfów Fw 190 w 1945 r.

Por. robs. Witold Sylwestrowicz, partner w załodze kpt. pil. Jerzego Damsza, w tle Beaufightery II. Exeter, pierwsza połowa 1942 r.

Lotnik wysiadający z Beaufightera VIF. Dobrze widać detale spadochronu siedzeniowego, a przy łokciu napis "FUEL 100 OCTANE". Exeter, druga połowa 1942 r.

Ppor. pil. Grzegorz Bukowiecki na Beaufighterze VI. Exeter, druga połowa 1942 r.

Por. Marceli Neyder w pojedynku szachowym z kolegą z dywizjonu (w kasynie oficerskim?) w Exeter, 1941-1942 r. W tle na ścianie widać profile samolotów przeznaczone dla załóg do nauki rozpoznawania w powietrzu samolotów.

Tablica z rozpiską załóg eskadry "B" dywizjonu. Zaznaczono w niej załogi gotowe do udziału w lotach bojowych i przyporządkowane im samoloty, lotników będących na urlopie oraz mających dzień wolny.

Od lewej: NN, por. pil. Maksymilian Lewandowski, kpt. pil. Antoni Alexandrowicz i por. pil. Jerzy Damsz przy ogonie Beaufightera. Exeter, 1941-1942 r.

Przylot Naczelnego Wodza do 307 dywizjonu Beaufighterem VIF. Pilotowany przez mjr. pil. Jana Michałowskiego samolot z Northolt pod Londynem zabrał Sikorskiego oraz jego adiutanta kpt. pil. Czesława Główczyńskiego i przywiózł ich do Exeter, gdzie Sikorski wziął udział w obchodach święta 307 dywizjonu. 10 września 1942 r.

Gen. Sikorski w towarzystwie inspektora PSP gen. Stanisława Ujejskiego i kpt. Główczyńskiego. Exeter, 10 września 1942 r.

Naczelny Wódz jako gość honorowy uczestniczy we mszy z okazji dywizjonowego święta. Exeter, 10 września 1942 r.

Naczelny Wódz gen. Sikorski dekoruje jednego z lotników 307 dywizjonu Krzyżem Walecznych. Exeter, 10 września 1942 r.

Gen. Sikorski po nadaniu mu honorowej odznaki 307 dywizjonu (na kieszeni, obok Virtuti Militari). Udekorowany został nią w niecodzienny sposób - jeden z oficerów dywizjonu po prostu podszedł do Sikorskiego, scyzorykiem zrobił nacięcie w kieszeni jego munduru i w otwór włożył gwint odznaki. Exeter, 10 września 1942 r.

Trybuna honorowa, przed którą odbyła się defilada dywizjonu. Od lewej: gen. Ujejski, A/Cdre Beaumont, NN, wicepremier Stanisław Mikołajczyk, NN, gen. Władysław Sikorski, kpt. Czesław Główczyński.

Defilada 307 dywizjonu przed Naczelnym Wodzem i towarzyszącymi mu dostojnikami.

Kpt. robs. Stanisław Sawczyński oraz (z tyłu) ks. ppłk Antoni Miodoński podczas uroczystych obchodów drugiego święta 307 dywizjonu. Exeter, 10 września 1942 r.

Por. robs. Jerzy Łazarowicz (o kulach) w towarzystwie żołnierzy z personelu naziemnego, m.in. radiomechanika plut. Walentego Sobańskiego (kuca pierwszy z prawej). Zdjęcie wykonano w dniu święta dywizjonu, 10 września 1942 r. w Exeter.

Zaparkowany na lotnisku Beaufighter VI. Exeter, druga połowa 1942 r.

Beaufighter VIF EW-Z "Zocha" (EL154) załogi: kpt. pil. Jerzy Damsz (stoi w środku) i por. robs. Witold Sylwestrowicz (pierwszy z prawej, pozostali lotnicy to personel naziemny). Exeter, jesień 1942 r.

Kpt. Gerard Ranoszek przy Beaufighterze VI EW-R (X8005) oznaczonym czterema swastykami - symbolami zwycięstw powietrznych uzyskanych przez tego pilota (na "liście Bajana" wynik Ranoszka zweryfikowano na 3-0-2). Exeter, sierpień-wrzesień 1942 r.

Capstrzyk na cmentarzu Higher Cemetery w Exeter, 15 listopada 1942 r. Od niego rozpoczęły się uroczystości tego dnia - przekazanie sztandaru Polskich Sił Powietrznych oraz wręczenie miastu Exeter polskiej flagi.

Uroczystość przekazania polskiej flagi miastu Exeter, które nadało w zamian 307 dywizjonowi honorowe obywatelstwo. Plac przed katedrą w Exeter, 15 listopada 1942 .

Poczet 307 dywizjonu ze sztandarem PSP (dzierży go st. sierż. pil. Lucjan Szempliński) biorący udział w ceremonii przekazania flagi polskiej władzom Exeteru, 15 listopada 1942 r. Sztandar PSP do "Lwowskich Puchaczy" trafił tego samego dnia rano, przekazany został przez delegację 306 Dywizjonu Myśliwskiego "Toruńskiego".

Od prawej NN, ppłk Piotr Czyżewski, por. robs. Leon Michalski oraz por. pil. Jerzy Pełka na alejce cmentarza w Exeter. Podczas wojny spoczęło tam wielu Polaków, w większości lotników 307 dywizjonu.

Mjr pil. Jan Michałowski - dowódca dywizjonu, zginął podczas próbnego lądowania na jednym silniku 21 marca 1943 r.

Kabina Mosquito NF II EW-R (DZ271) z pięcioma swastykami - oznaczeniami pięciu zwycięstw powietrznych (3-0-2) kpt. pil. Gerarda Ranoszka. 1943 r.

Mosquito FB VI dowódcy dywizjonu mjr. pil. Jerzego Orzechowskiego (stoi drugi od prawej) z proporczykiem Wing Commandera pod szachownicą. Predannack, wrzesień 1943 r.

Wizyta Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego w dywizjonie - wita go mjr pil. Jerzy Orzechowski, a z prawej strony widać dowódcę PSP gen. Mateusza Iżyckiego oraz adiutanta Naczelnego Wodza, kpt. pil. Czesława Główczyńskiego. Predannack, 10 października 1943 r.

Dekoracja "Lwowskich Puchaczy" przez gen. Sosnkowskiego. Predannack, 10 października 1943 r.

W mae-westkach załoga: por. pil. Alfred Suskiewicz (z lewej) oraz por. robs. Leon Michalski w towarzystwie mechaników przed Mosquito VI. Listopad 1943 r.

W kabinie Mosquito VI: por. pil. Alfred Suskiewicz (z prawej) i por. robs. Leon Michalski. Zdjęcie wykonano przez klapę w bocznej części kadłuba, przez którą lotnicy wchodzili do samolotu. Listopad 1943 r.

Polskie Mosquito na tle brytyjskiego nieba 1942-1943.

Ppor. robs. Henryk Łuczak wsiada do Mosquito NF XII EW-A (HK165). Church Fenton, sierpień 1944 r.

Mosquito NF XXX EW-G z powiększonym nosem kryjącym radar AI Mk X "Monica". Zima 1944-1945 r.

Kpt. pil. Jan Maliński (z prawej) przed Mosquito XXX EW-I (NT526), początek 1945 r.

Radioobserwator Malińskiego por. Roman Romanowicz na silniku Mosquito XXX.

Mosquito NF XXX EW-W (NT259/G) sfotografowany w Castle Camps około 28 stycznia 1945 r.

Ppor. Jerzy Trzaskowski jako radioobserwator uczestniczył w zestrzeleniu 3-0-1 samolotów nieprzyjaciela, zdjęcie z 1944 r.

Por. Jerzy Brochocki przy ogonie Mosquito XXX EW-J (NT267/G).

Inna fotografia Brochockiego, należącego do grupy najmłodszych "Lwowskich Puchaczy" (ur. 1923 r., do dywizjonu trafił krótko po swych 20 urodzinach).

Szereg lotników odznaczonych przez dowódcę PSP gen. Mateusza Iżyckiego podczas jego wizyty u "Lwowskich Puchaczy". Drugi od lewej stoi por. robs. Jerzy Trzaskowski (odznaczony przez Iżyckiego Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari), jeden z zaledwie sześciu strzelców i radioobserwatorów 307 dywizjonu - kawalerów VM. Horsham St. Faith, 13 listopada 1945 r.

Ozdobiona haftem (z szachownicą i odznaką 307 dywizjonu) płócienna obwoluta oraz oryginalna kartonowa okładka log-booka (Observer's and Air Gunners Flying Log Book) kpt. robs. Leona Michalskiego.

Strona z log-booka por. Czesława Tarkowskiego z wpisami za marzec 1945 r. - m.in. adnotacja dotyczšca lotu z 3 na 4 marca, gdy z radioobserwatorem F/O Kennethem Taylorem zestrzelili na Mosquito XXX EW-J (NT267/G) niemieckiego Ju 188.

Orzełek oficerski z czapki por. pil. Marcelego Neydera, który w składzie 307 dywizjonu zestrzelił 2-0-2 samoloty nieprzyjaciela.

Artystyczna wizja "Lwowskich Puchaczy" po locie bojowym przed Beaufighterem (szkic z lat wojny).

Wycinek z brytyjskiej prasy zawierający informacje o nalocie myśliwców Mosquito na niemiecką bazę w Stavanger w Norwegii i zniszczeniu latających łodzi Bv 138. Wyczynu tego dokonali 19 stycznia 1944 r. lotnicy 307 dywizjonu: por. pil. Ryszard Zwoliński i por. robs. Leon Michalski oraz st. sierż. pil. Jan Wisthal i st. sierż. robs. Jan Woźny.

Strona z kroniki pamiątkowej 307 dywizjonu (przechowywanej obecnie w Instytucie Polskim i Muzeum Sikorskiego w Londynie) z odnotowanym sukcesem załóg 307 dywizjonu 19 stycznia 1944 r.

Telegram nadany przez brytyjskie Air Ministry (Ministerstwo Lotnictwa) do Inspektoratu Sił Powietrznych w Londynie oraz Bazy Sił Powietrznych w Blackpool informujący o przyznaniu por. Leonowi Michalskiemu tytułu radioobserwatora.

Dyplom Polskich Sił Zbrojnych zaświadczający o "spełnieniu swego obowiązku wobec Polski" przez por. Michalskiego w czasie II wojny światowej, a podpisany przez dowódcę PSP gen. Iżyckiego. Na dyplomie są napisy w językach, używanych w krajach, z których pochodzili ochotnicy do PSP: francuskim (Francja, Belgia), angielskim (USA, Kanada), hiszpańskim (Ameryka Płd.) i portugalskim (Brazylia).

Dyplom do odznaki pamiątkowej 307 dywizjonu dla kpt. pil. Jana Malińskiego. Dyplom wypisano w listopadzie 1941 r., a widnieje na nim podpis dowódcy dywizjonu, mjr. pil. Jerzego Orzechowskiego.

Pieczęć dywizjonu.

Odznaka 307 Dywizjonu Myśliwskiego "Lwowskich Puchaczy".


Źródła:
fotografie ze zbiorów: pana Andrzeja Michalskiego, pana Jana Malińskiego, państwa Neyderów, pana Wojciecha Sankowskiego, pani Anne-Marie Trzaskowskiej
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1943-1945, AJ-Press, Gdańsk 2002