Cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Limanowskiego w Radomiu


Na cmentarzu tym spoczywa ośmiu żołnierzy Lotnictwa Wojskowego, którzy stracili życie w czasie kampanii wrześniowej. Sześciu z nich - plut. pchor. Grabowski, plut. pchor. Kamocki, plut. pchor. Kliś, kpr. Kopeć, plut. pchor. Koźmiński oraz kpr. pchor. Staniłko - zginęło podczas bombardowań lotniska Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Sadkowie.

Inną ofiarą nalotu jest st. szer. Sygnarski z Bazy Lotniczej nr 1, który 5 września 1939 r. podczas ataku Luftwaffe na Okęcie został ciężko ranny. Trafił do szpitala w Radomiu, gdzie nazajutrz zmarł.

Lotnik 22 eskadry bombowej ppor. Grandys poległ 3 września 1939 r., gdy podczas lotu bojowego na bombardowanie niemieckich kolumn pancernych koło Radomska jego PZL.23B "Karaś" został celnie ostrzelany przez niemiecką artylerię przeciwlotniczą. Grandys zginął w powietrzu, przeszyty serią pocisków z broni małokalibrowej i trafiony pociskiem artyleryjskim, który rozerwał się wewnątrz kabiny. Mimo uszkodzeń samolotu pilot zdołał dociągnąć na własne lądowisko Kamień koło Białobrzegów, na północ od Radomia. Podczas przyziemienia samolot rozbił się, a ciało Grandysa zostało zakleszczone we wraku. Reszta załogi: kpr. pil. Feliks Marek oraz kpr. strz. Ignacy Gacoń odniosła rany, jednak została uratowana przez personel naziemny: kaprali Myszora i Surmę. Grobu Grandysa na cmentarzu nie udało się odnaleźć.

Na cmentarzu pochowany jest także Michał Raczewski, wedle informacji zawartej na nagrobnej tabliczce, strzelec samolotowy, który "zginął na posterunku" 12 listopada 1939 r. W rzeczywistości był on starszym strzelcem 85 pułku piechoty 19 Dywizji Piechoty i z lotnictwem nie miał nic wspólnego.

Poza wymienionym wcześniej Grandysem nie udało się odnaleźć grobów: plut. pchor. Grabowskiego, plut. pchor. Kamockiego, plut. pchor. Klisia, plut. pchor. Koźmińskiego, kpr. pchor. Staniłki oraz st. szer. Sygnarskiego (które na cmentarzu powinny się znajdować wedle zapisów w literaturze). Nie oznacza to jednak, że ich tam nie ma - wiele mogił wojennych nie posiada tabliczek z imieniem i nazwiskiem pochowanego.

W pobliżu grobów żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. znajduje się kolejna lotnicza mogiła, w której leży pchor. Tadeusz Paszkowski, zabity w wypadku lotniczym 29 sierpnia 1939 r., w czasie służby w Szkole Podchorążych Rezerwy Lotnictwa.

Stopień Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
plut. pchor. pil. Grabowski Paweł 02.09.1939 Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
ppor. obs. Grandys Wacław 03.09.1939 22 eskadra bombowa
plut. pchor. pil. Kamocki Kazimierz 01.09.1939 Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
plut. pchor. pil. Kliś Józef 02.09.1939 Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
kpr. mech. Kopeć Bolesław 02.09.1939 Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
plut. pchor. pil. Koźmiński Jan 02.09.1939 Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
kpr. pchor. pil. Staniłko Zenon 01.09.1939 Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
st. szer. Sygnarski Henryk 06.09.1939 Baza Lotnicza nr 1
Razem
8
   

Wojciech Zmyślony



Widok na groby wojenne żołnierzy Wojska Polskiego, w tym dwóch lotników. Na większości białych krzyży brakuje tabliczek z nazwiskami spoczywających w tym miejscu żołnierzy (stan przed renowacją, z 2010 r.).

Widok na kwaterę grobów wojennych na radomskim cmentarzu kilka miesięcy po renowacji (zdjęcie z 2010 r.).

Grób kpr. mech. Bolesława Kopcia.

Grób pchor. Tadeusza Paszkowskiego.


Źródła:
fotografie autorstwa pana Wiesława Grudniaka
Cumft O., Kujawa H. K., Księga lotników polskich 1939-1946, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006
Pawlak J., Polskie eskadry w wojnie obronnej, WKiŁ, Warszawa 1991