

















|
Brytyjski Cmentarz Wojenny w Poznaniu
Brytyjski Cmentarz Wojenny położony jest na poznańskiej Cytadeli - wzgórzu-parku blisko centrum miasta. Jest jednym z kilku cmentarzy w tym rejonie - obok m.in. Cmentarza Żołnierzy Polskich i Cmentarza Żołnierzy Radzieckich. Znajdują się tam groby 13 polskich lotników. Siedmiu z nich to załoga Halifaksa II NF-V (JD154) ze 138 squadronu do zadań specjalnych, który lecąc ze zrzutem do Polski rozbił się w nocy z 14 na 15 września 1943 r. koło miejscowości Skalmierzyce w Wielkopolsce. Sprawa tej załogi (kpt. Jakusz-Gostomski, sierż. Misiak, kpt. Gębik, plut. Kuczkowski, st. sierż. Jabłoński, st. sierż. Pacut, kpr. Fojer) jest nie do końca rozwikłana. Odnaleziono tylko sześć ciał - pięciu lotników zginęło na miejscu, a szósty został dobity przez Niemców. Siódmego ciała nie znaleziono. Formalnie zaginął w czasie katastrofy, jednak istnieje także wersja, że przeżył. Po wojnie ofiary katastrofy złożono we wspólnym grobie na Cytadeli. Na nagrobkach podano nazwiska nie tylko wszystkich lotników, ale także - nieprawidłowo - trzech cichociemnych. Błąd ten jest spowodowany tym, że niegdyś sądzono, iż z załogą kpt. Jakusz-Gostomskiego leciało trzech skoczków: ppor. Kazimierz Lewko ps. "Palec", ppor. Władysław Siakiewicz ps. "Mruk" oraz ppor. Ryszard Skowroński ps. "Lechita". W rzeczywistości zginęli oni koło Esbjerg w Danii razem z brytyjską załogą F/Lt A. J. M. Milne'a w Halifaksie II NF-Q (JD269) noc wcześniej.
W sześciu pozostałych grobach spoczywają uciekinierzy z obozu jenieckiego Stalag Luft 3 w Żaganiu. Byli to polscy oficerowie, którzy po słynnej "The Great Escape" w marcu 1944 r. zostali schwytani i zamordowani przez funkcjonariuszy Gestapo. Byli to mjr Kiewnarski, por. Kolanowski, kpt. Król, por. Mondschein, por. Pawluk i por. Tobolski.
| Stopień |
Numer służbowy |
Nazwisko, imię |
Data śmierci |
Jednostka |
| kpr. strz. (Sgt) |
704431 |
Fojer Henryk |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| kpt. naw. (F/Lt) |
P-0116 |
Gębik Karol |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| st. sierż. strz. rtg. (F/Sgt) |
792964 |
Jabłoński Wiktor |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| kpt. pil. (F/Lt) |
76696 |
Jakusz-Gostomski Franciszek |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| mjr naw. (F/Lt) |
P-0109 |
Kiewnarski Antoni |
25.03.1944 |
305 dywizjon |
| por. naw. (F/Lt) |
P-0243 |
Kolanowski Włodzimierz |
25.03.1944 |
301 dywizjon |
| kpt. pil. (F/Lt) |
P-0237 |
Król Stanisław |
12.04.1944 |
74 squadron RAF |
| plut. mech. pokł. (Sgt) |
781774 |
Kuczkowski Zdzisław |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| sierż. pil. (F/Sgt) |
793614 |
Misiak Ludwik |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| por. naw. (F/O) |
P-0913 |
Mondschein Jerzy |
25.03.1944 |
304 dywizjon |
| st. sierż. strz. (W/O) |
781757 |
Pacut Kazimierz |
15/16.09.1943 |
138 squadron RAF |
| por. naw. (F/Lt) |
P-0740 |
Pawluk Kazimierz |
25.03.1944 |
305 dywizjon |
| por. naw. (F/Lt) |
P-0375 |
Tobolski Paweł |
02.04.1944 |
301 dywizjon |
| |
Razem |
13 |
|
|
Wojciech Zmyślony
|
Tablica wskazująca drogę na Brytyjski Cmentarz Wojenny na Cytadeli. |
Widok na cmentarz, który położony jest malowniczo na stoku Cytadeli. Z pobliskimi nekropoliami polskich i radzieckich żołnierzy kontrastuje dobrym utrzymaniem i estetyką. |
Stojący w centralnym punkcie monument w postaci odwróconego miecza - stały element na większości cmentarzy Commonwealthu. |
Grób kpt. pil. Stanisława Króla. |
|
Grób por. naw. Kazimierza Pawluka. |
Grób mjr. naw. Antoniego Kiewnarskiego. |
Grób por. naw. Pawła Tobolskiego. |
Grób por. naw. Jerzego Mondscheina. |
|
Zbiorowy grób załogi Halifaksa - tablica z nazwiskami kpr. strz. Henryka Fojera i kpt. naw. Karola Gębika. |
Zbiorowy grób załogi Halifaksa - tablica z nazwiskami st. sierż. strz. rtg. Wiktora Jabłońskiego i kpt. pil. Franciszka Jakusz-Gostomskiego. |
Zbiorowy grób załogi Halifaksa - tablica z nazwiskami plut. mech. pokł. Zdzisława Kuczkowskiego oraz ppor. Kazimierza Lewko, który w rzeczywistości nie spoczywa w Poznaniu. |
Zbiorowy grób załogi Halifaksa - tablica z nazwiskami sierż. pil. Ludwika Misiaka oraz st. sierż. strz. Kazimierza Pacuta. |
|
Zbiorowy grób załogi Halifaksa - tablica z nazwiskami ppor. Władysława Siakiewicza oraz ppor. Ryszarda Skowrońskiego, którzy w rzeczywistości nie spoczywają w Poznaniu. |
|

|
Źródła:
fotografie autorstwa Wojciecha Zmyślonego
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006
|