Cmentarz wojskowy przy ul. Lipowej w Lublinie
Cmentarz wojskowy jest częścią dużej, zabytkowej nekropolii w centrum Lublina, znanej jako cmentarz przy ul. Lipowej. W jego skład wchodzą także cmentarze: rzymskokatolicki, ewangelicko-augsburski oraz prawosławny, do których prowadzą bramy od ul. Lipowej. Wejście na część wojskową mieści się przy ul. Białej, stąd nieraz w literaturze spotkać można także określenie "cmentarz przy ul. Białej".
Pochowanych jest tam łącznie 8 polskich lotników. Czterech z nich spoczywa w grobie zbiorowym żołnierzy września 1939 r., w kwaterze znajdującej się na lewo od bramy wejściowej (patrząc w głąb cmentarza). Pierwszy z nich to rezerwista st. szer. Drąg z kompanii lotniskowej Bazy Lotniczej nr 2 w Krakowie. Pierwszego dnia wojny został ciężko ranny podczas bombardowania Rakowic. Po hospitalizacji ewakuowano go do Lublina, gdzie zmarł 12 września.
W podobnych okolicznościach zginął ppor. Pełczyński. Służąc w Szkole Podchorążych Rezerwy Lotnictwa na stanowisku instruktora pilotażu został ranny 7 września podczas bombardowania lotniska Sadków koło Radomia. Został przewieziony do szpitala utworzonego na terenie lubelskiego Collegium Bobolanum (gmachu Wydziału Teologicznego), gdzie zmarł z odniesionych ran 18 września.
Kpr. Szpręga również był ofiarą bomb Luftwaffe. Będąc absolwentem Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Krośnie, z rozkazu przełożonych odleciał 2 września samolotem RWD-8 z własnego lotniska do Dęblina, gdzie zginął po południu tego samego dnia.
Kolejną ofiarą nalotu był oficer rezerwy inżynier ppor. Śliwiński. W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany do Lubelskiej Wytwórni Samolotów. Zginął 2 września podczas bombardowania lubelskiego lotniska.
Pozostali lotnicy spoczywają w innej części cmentarza, w grobach indywidualnych. Kpr. Kempisty (zmobilizowany jako podoficer rezerwy w sierpniu 1939 r. do Lubelskiej Wytwórni Samolotów) odniósł ciężkie obrażenia w czasie nalotu niemieckiego 2 września 1939 r. Zmarł z ran 4 wrzesnia. Jego mogiła znajduje się na polu 1, w kwaterze C, ok. 20 metrów na prawo od pomnika katyńskiego.
Kpt. Kułakowski (pochowany na polu 1, w kwaterze L, naprzeciwko trzeciego panelu kolumbarium licząc od wejścia na cmentarz) bezpośrednio przed wybuchem wojny był komendantem Przysposobienia Wojskowego Lotniczego w Aleksandrowicach na Śląsku Cieszyńskim. We wrześniu 1939 r. zorganizował ewakuację swego oddziału i dołączył do Szkoły Pilotażu nr 1 w Masłowie koło Kielc. 4 września 1939 r. wystartował na RWD-13 z Masłowa z zamiarem przelotu na inne lotnisko celem ewakuacji maszyny. Nad Opatowem został zestrzelony przez niemiecki samolot (wg innych źródeł - przez polską obronę przeciwlotniczą). Ciężko ranny, został przewieziony do Lublina, gdzie zmarł następnego dnia.
W dwóch innych indywidualnych grobach na polu 1, w kwaterze G, pochowano nieznanych z nazwiska pracowników Lubelskiej Wytwórni Samolotów. Na grobie jednego z nich widnieje data śmierci 2 września 1939 r., na grobie drugiego - wrzesień 1939 r. Obaj zginęli przypuszczalnie w następstwie niemieckiego bombardowania obiektów LWS.
Oprócz grobów wojennych przy ul. Lipowej spotkać można także pojedyncze groby ofiar katastrof lotniczych przed i po wojnie, a także zmarłych po wojnie weteranów Lotnictwa Wojskowego i Polskich Sił Powietrznych.
| Stopień |
Nazwisko, imię |
Data śmierci |
Jednostka |
| st. szer. | Drąg Jan | 12.09.1939 | Baza Lotnicza nr 2 |
| kpr. pil. | Kempisty Kazimierz | 04.09.1939 | Lubelska Wytwórnia Samolotów |
| kpt. pil. | Kułakowski Władysław | 05.09.1939 | Przysposobienie Wojskowe Lotnicze |
| ppor. pil. | Pełczyński Witold | 18.09.1939 | Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa |
| kpr. pil. | Szpręga Aleksander | 02.09.1939 | Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich |
| ppor. pil. inż. | Śliwiński Stefan | 02.09.1939 | Lubelska Wytwórnia Samolotów |
| | NN | 02.09.1939 | Lubelska Wytwórnia Samolotów |
| | NN | ok. 02.09.1939 | Lubelska Wytwórnia Samolotów |
Razem |
8 |
|
|
Wojciech Zmyślony
|
Brama wejściowa od ul. Białej prowadząca bezpośrednio na cmentarz wojskowy. |
Plan cmentarza stojący przy wejściu od ul. Białej. Na zielono zaznaczono cmentarz wojskowy, pozostałą część (kolor kremowy) tworzą cmentarze wyznaniowe: rzymskokatolicki, ewangelicko-augsburski i prawosławny. |
Pomnik w formie krzyża w kwaterze żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1939 r. z płaskorzeźbą przedstawiającą matkę trzymającą za ramię żołnierza, dzierżącego w dłoni karabin z bagnetem. |
Tylna strona pomnika z datami 1939-1945. |
|
Pomnik otoczony jest z trzech stron pięcioma tablicami z nazwiskami osób pochowanych w grobie zbiorowym - na fotografii trzy spośród tych tablic. |
Tablica na grobie zbiorowym żołnierzy Wojska Polskiego z nazwiskiem st. szer. Jana Drąga. |
Tablica na grobie zbiorowym żołnierzy Wojska Polskiego z nazwiskiem ppor. pil. Witolda Pełczyńskiego. |
Tablica na grobie zbiorowym żołnierzy Wojska Polskiego z nazwiskami kpr. pil. Aleksandra Szpręgi i ppor. pil. inż. Stefana Śliwińskiego. |
|
Widok na kwaterę G w polu 1, gdzie spoczywają nieznani z nazwiska pracownicy Lubelskiej Wytwórni Samolotów. |
Grób nieznanego pracownika Lubelskiej Wytwórni Samolotów, poległego 2 września 1939 r. |
Grób nieznanego pracownika Lubelskiej Wytwórni Samolotów, poległego we wrześniu 1939 r. |
Grób kpt. pil. Władysława Kułakowskiego. |
|
Grób kpr. pil. Kazimierza Kempistego. |
Fotografia kpr. Kempistego na jego nagrobku. |
|