

















|
Brytyjski Cmentarz Wojenny w Krakowie
Na Brytyjskim Cmentarzu Wojennym w Krakowie spoczywa 460 żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej: przede wszystkim Brytyjczyków, ale także Południowoafrykańczyków, Nowozelandczyków, Australijczyków, Kanadyjczyków i Hindusów. Według oficjalnych danych pochowano tam też 15 lotników polskich, choć sprawa pochówku Polaków jest złożona i wymaga dodatkowego komentarza.
Wszyscy spoczywający w Krakowie Polacy należeli do 1586 Eskadry do Zadań Specjalnych i polegli w lotach specjalnych ze zrzutami do Polski. Pierwsza z załóg (kpt. Szostak, plut. Bielicki, mjr Daniel, plut. Dubowski, sierż. Witek, plut. Rutkowski i sierż. Malczyk) została zestrzelona nocą z 14 na 15 sierpnia 1944 r. przez niemieckiego myśliwca w locie powrotnym do Włoch. Liberator VI GR-S (KG890) spadł między Pogwizdowem a Wolą Niszkowską koło Bochni. Nocą z 16 na 17 sierpnia 1944 r. koło Olszyn pod Bieczem został zestrzelony przez nocnego myśliwca Liberator VI GR-R (EW275) z załogą w składzie: kpt. Pluta, sierż. Malejka, por. Jencka, plut. Wichrowski, kpr. Dudziak, plut. Marecki i plut. Florkowski. Tej samej nocy zginął także plut. Bohanes, radiotelegrafista z zestrzelonego przez nocne myśliwce koło Bochni Halifaksa II GR-C (JP220). Reszta lotników z tego samolotu - plut. pil. Leszek Owsiany,
plut. pil. Lucjan Kretowicz, por. naw. Władysław Schöffer, plut. rtg. Stefan Bohanes, st. sierż. mech. pokł. Grzegorz Denisienko, plut. strz. Jan Lück oraz nadliczbowi członkowie załogi: ppor. naw. Witold Korwin-Łopuszański i ppor. bomb. Włodzimierz Bernhardt (lecieli na zapoznanie się z nowym rodzajem zadań) - przeżyła. Wszyscy, za wyjątkiem Owsianego, uniknęli niewoli i jeszcze przed końcem wojny powrócili do Wielkiej Brytanii.
Na krakowskim cmentarzu spoczywają też lotnicy polegli w Halifaksie II FS-P (JP295): por. Widacki, kpt. Omylak, ppor. Dunin-Horkawicz, kpr. Ozga, plut. Balcarek, ppor. Mroczko oraz st. sierż. Skorczyk. Niestety, nie mają jak dotąd grobów podpisanych swymi nazwiskami. Zginęli, gdy ich samolot został zestrzelony przez nocnego myśliwca nocą z 27 na 28 sierpnia 1944 r. i rozbił się w rejonie nieistniejącej już wsi Banica koło Gładyszowa w Beskidzie Niskim. Bezpośrednio po katastrofie ciała tej załogi złożono w dwóch trumnach we wsi Krzywa, koło Banicy. Po wojnie nie zidentyfikowano miejsca upadku samolotu por. Widackiego i długie lata przyjmowano, że zaginął w Morzu Adriatyckim, zaś pod Banicą rozbiła się załoga kpt. Pluty. W 1980 r. dokonano ekshumacji szczątków z Banicy i - wiążąc je nieprawidłowo z katastrofą w Olszynach - przeniesiono do grobu załogi kpt. Pluty w Krakowie. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych na łamach prasy lotniczej przedstawiono informacje wskazujące, że w rzeczywistości w Banicy rozbił się Halifax. Przeprowadzone w 2006 r. badania archeologiczne wykazały bezspornie, że istotnie miały miejsce dwie różne katastrofy. Obecnie sprawa oczekuje na formalne sfinalizowanie, tj. ustawienie na cmentarzu nagrobków siedmiu członków załogi por. Widackiego.
| Stopień |
Numer służbowy |
Nazwisko, imię |
Data śmierci |
Jednostka |
| plut. mech. pokł. (Sgt) |
780000 |
Balcarek Andrzej * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. pil. (W/O) |
793845 |
Bielicki Józef |
14/15.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. rtg. (W/O) |
784633 |
Bohanes Stefan |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| mjr naw. (F/Lt) |
P-0735 |
Daniel Stanisław |
14/15.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. bomb. (W/O) |
794215 |
Dubowski Tadeusz |
14/15.08.1944 |
1586 eskadra |
| kpr. rtg. (F/Sgt) |
703905 |
Dudziak Józef |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| ppor. bomb. (P/O) |
P-2484 |
Dunin-Horkawicz Konstanty * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. strz. (F/Sgt) |
782375 |
Florkowski Jan |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| por. naw. (F/O) |
P-1708 |
Jencka Tadeusz |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| sierż. strz. (W/O) |
793506 |
Malczyk Stanisław |
14/15.08.1944 |
1586 eskadra |
| sierż. pil. (W/O) |
782328 |
Malejka Brunon |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. mech. pokł. (Sgt) |
781707 |
Marecki Jan |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| ppor. strz. (F/O) |
P-2703 |
Mroczko Tadeusz * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| kpt. naw. (F/Lt) |
P-2043 |
Omylak Franciszek * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| kpr. rtg. (Sgt) |
705033 |
Ozga Jan * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| kpt. pil. (F/Lt) |
76658 |
Pluta Zygmunt |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. mech. pokł. (F/Sgt) |
792934 |
Rutkowski Wincenty |
14/15.08.1944 |
1586 eskadra |
| st. sierż. strz. (Sgt) |
705778 |
Skorczyk Józef * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| kpt. pil. (F/Lt) |
76684 |
Szostak Zbigniew |
14/15.08.1944 |
1586 eskadra |
| plut. bomb. (F/Sgt) |
794153 |
Wichrowski Bernard |
17/18.08.1944 |
1586 eskadra |
| por. pil. (P/O) |
P-2708 |
Widacki Kazimierz * |
27/28.08.1944 |
1586 eskadra |
| sierż. rtg. (W/O) |
794534 |
Witek Józef |
15/16.08.1944 |
1586 eskadra |
| |
Razem |
22 |
|
|
* pochowny w grobie wspólnym wraz z załogą kpt. pil. Zygmunta Pluty (bez imiennego nagrobka)
Wojciech Zmyślony
|
Wejście na teren cmentarza wojskowego przy ul. Prandoty, na terenie którego znajduje się wydzielony Brytyjski Cmentarz Wojenny. |
Zamocowany na płocie Cmentarza Rakowickiego (od strony ul. Prandoty) drogowskaz kierujący na Brytyjski Cmentarz Wojenny. |
Rejestr z listą pochowanych znajdujący się przy wejściu na teren nekropolii. |
Pomnik w postaci krzyża-miecza "Cross of Sacrifice" w centralnym punkcie cmentarza. |
|
Widok na część cmentarza, w której spoczywają polscy lotnicy. |
Miejsce pochówku załogi kpt. pil. Zbigniewa Szostaka oraz plut. rtg. Stefana Bohanesa (z załogi plut. pil. Leszka Owsianego). |
Grób plut. pil. Józefa Bielickiego. |
Grób plut. rtg. Stefana Bohanesa. |
|
Grób mjr. naw. Stanisława Daniela. |
Grób plut. bomb. Tadeusza Dubowskiego. |
Grób kpr. rtg. Józefa Dudziaka i plut. strz. Jana Florkowskiego. |
Grób por. naw. Tadeusza Jencki i sierż. pil. Brunona Malejki. |
|
Grób sierż. strz. Stanisława Malczyka. |
Grób plut. mech. pokł. Jana Mareckiego. |
Grób kpt. pil. Zygmunta Pluty i plut. bomb. Bernarda Wichrowskiego. |
Grób plut. mech. pokł. Wincentego Rutkowskiego. |
|
Grób kpt. pil. Zbigniewa Szostaka. |
Grób sierż. rtg. Józefa Witka. |
|

|
Źródła:
fotografie autorstwa Wojciecha Zmyślonego
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Gucwa A., Odwaga i nadzieja. Prawdziwa historia Halifaxa z Banicy i Liberatora z Olszyn, Gorlice 2011
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006
|