Cmentarz wojenny w Kocku (lubelskie, pow. lubartowski)


Cmentarz wojenny w Kocku powstał w miejscu ostatniej bitwy kampanii wrześniowej, stoczonej przez Samodzielną Grupę Operacyjną "Polesie". Został założony za zgodą władz okupacyjnych kilka miesięcy po zakończeniu walk. W kwietniu 1940 r. przeprowadzono ekshumacje zwłok żołnierzy spoczywających w pojedynczych i zbiorowych grobach w rejonie Kocka. W latach 1944-1949 odbyły się prace porządkowe, w 1952 r. postawiono cementowe krzyże, a w 1989 r. zamocowano na nich tablice z brązu z informacjami o pochowanych. W 1969 r. na cmentarz przeniesiono szczątki gen. bryg. Franciszka Kleeberga, dowódcy SGO "Polesie".

Trzech ze spoczywających na tym cmentarzu lotników zginęło w czasie bitwy pod Kockiem. Byli to żołnierze, którzy z różnych przyczyn nie zdołali ewakuować się do ościennych państw neutralnych, przez co zmuszeni byli dołączyć do wciąż walczących oddziałów wojsk lądowych. Część z nich brała bezpośredni udział w starciach, ponosząc przy tym najwyższą ofiarę. Trzech z nich (wszyscy polegli 3 października 1939 r.) spoczywa na cmentarzu w Kocku: ppor. inż. Witold Billewicz (Baza Lotnicza nr 1), ppor. inż. Edward Kotarski (Baza Lotnicza nr 1) oraz kpr. pil. Grzegorz Lewandowski (Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1).

W kwestii śmierci dwóch pozostałych lotników, podawane w literaturze informacje są sprzeczne. Ppor. tech. Zbigniew Dobrzański z 217 Eskadry Bombowej bądź z dowództwa XV Dywizjonu Bombowego miał zostać ranny 9 września 1939 r., podczas nalotu na Ułęż. Po przewiezieniu do szpitala w Kocku zmarł następnego dnia. W innej publikacji pojawia się data śmierci 3 października 1939 r., a jako przyczyna zgonu - rany odniesione w locie bojowym 9 września 1939 r.

Podobnie jest z kpr. mech. Lechem Kaczmarkiem z Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1. Wedle jednej z wersji został ranny w czasie bombardowania Ułęża 2 września 1939 r., następnie przewieziony do szpitala w Kocku, gdzie zmarł 9 września 1939 r. Wedle innej zmarł dopiero 13 października 1939 r.

Stopień Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
ppor. inż.Billewicz Witold03.10.1939Baza Lotnicza nr 1
ppor. tech.Dobrzański Zbigniew10.09.1939XV Dywizjon Bombowy
kpr. mech.Kaczmarek Lech09.09.1939Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1
ppor. inż.Kotarski Edward03.10.1939Baza Lotnicza nr 1
kpr. pil.Lewandowski Grzegorz03.10.1939Centrum Wyszkolenia Lotnictwa nr 1
Razem
5
   

Wojciech Zmyślony



Brama wejściowa cmentarza wojennego w Kocku.

Pomnik w centralnym punkcie cmentarza.

Tablica informacyjna z historią cmentarza.

Cmentarny mur z płaskorzeźbami przedstawiającymi żołnierzy Wojska Polskiego.

Grób dowódcy Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" gen. bryg. Franciszka Kleeberga.

Widok ogólny cmentarza wojennego w Kocku.

Grób ppor. inż. Witolda Billewicza.

Tabliczka na grobie ppor. inż. Witolda Billewicza.

Grób ppor. tech. Zbigniewa Dobrzańskiego.

Tabliczka na grobie ppor. tech. Zbigniewa Dobrzańskiego.

Grób kpr. mech. Lecha Kaczmarka.

Tabliczka na grobie kpr. mech. Lecha Kaczmarka.

Grób ppor. inż. Edwarda Kotarskiego.

Tabliczka na grobie ppor. inż. Edwarda Kotarskiego.

Grób kpr. pil. Grzegorza Lewandowskiego.

Tabliczka na grobie kpr. pil. Grzegorza Lewandowskiego.


Źródła:
fotografie autorstwa pana Tomasza Walaska
Cumft O., Kujawa H. K., Księga lotników polskich 1939-1946, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989
Stecki W. (red.), Księga pochowanych żołnierzy polskich poległych w II wojnie światowej, tom I. Żołnierze września A-M, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 1993
http://www.straty.pl, dostęp 2 października 2018 r.