Cmentarz miejski w Dunkierce (Francja)
Cmentarz w Dunkierce - w pobliżu pola bitwy, w którym toczyły się ciężkie walki w czasie obu wojen światowych - jest miejscem pochówku dla 1040 zidentyfikowanych żołnierzy i miejscem upamiętnienia dla tysięcy kolejnych. Wśród grobów zidentyfikowanych jest 9 mogił polskich lotników. Zdecydowana większość pochowanych w Dunkierce Polaków to ofiary krwawych walk powietrznych nad Francją i Kanałem La Manche latem 1941 r., gdy Royal Air Force po miesiącach bronienia brytyjskiego nieba przystąpiła do ofensywy przeciwko niemieckiej Luftwaffe.
Pierwszym jest por. Szyszka z 308 Dywizjonu "Krakowskiego", zestrzelony 17 lipca 1941 r. na Spitfirze II ZF-E (P8698) podczas wieczornego wymiatania nad Le Touquet. 14 sierpnia 1941 r. w walce z niemieckimi myśliwcami nad Francją zginęli dowódca 306 Dywizjonu "Toruńskiego" kpt. Zaremba - na Spitfirze II UZ-Z (P8466) - oraz por. Kremski z 308 dywizjonu - na Spitfirze II ZF-E (P8310). W podobnych okolicznościach poległ też kolejny dowódca "Toruniaków", kpt. Słoński - 29 sierpnia 1941 r. zestrzelony za sterami Spitfire'a II UZ-Z (P8507).
23 listopada 1941 r. podczas lotu bojowego nad Francją zdziesiątkowaniu uległ 315 Dywizjon Myśliwski "Dębliński", którego pięciu pilotów poległo w ciągu kilku minut. W rejonie celu, którym były obiekty w Bourbourgu, oraz w locie powrotnym Polacy zostali ciężko ostrzelani przez obronę przeciwlotniczą, a w rejonie Dunkierki zaatakowały dodatkowo niemieckie myśliwce Fw 190 z jednostki 6./JG 26. Polegli: por. Grzech na Spitfirze VB PK-E (AB934), plut. pchor. Kosmalski na Spitfirze VB PK-Y (W3698), plut. Staliński na Spitfirze VB PK-V (AB937) - pochowani w Dunkierce - oraz zaginieni w morzu: por. Władysław Grudziński i por. Marian Łukaszewicz.
Kpt. Błażejewski jest jedynym polskim bombowcem na cmentarzu w Dunkierce. Poległ nocą z 16 na 17 grudnia 1941 r., jako dowódca Wellingtona IC (R1064) z 304 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Śląskiej". Samolot wystartował z zadaniem bombardowania portu w Ostendzie. Po trzech godzinach od startu radiostacja lotniskowa w Manston przyjęła z samolotu sygnał SOS. Ostatni sygnał z Wellingtona odebrano o godz. 19.05. Przypuszczalnie zestrzelony przez niemieckiego nocnego myśliwca samolot wpadł do morza ok. 30 km od wybrzeży hrabstwa Kent. Zginęła też reszta załogi: por. pil. Marian Szczodrowski, por. naw. Jan Komłacz, szer. rtg. Bogusław Gołąbek, plut. strz. Kazimierz Suwalski i kpr. strz. Hubert Rutkowski.
26 stycznia 1943 r. poległ ostatni pochowany w Dunkierce polski pilot, st. sierż. Jasiński. W locie bojowym nad Francją, z zadaniem wymiatania w rejonie St. Omer i Dunkierki, zderzył się w powietrzu z dowódcą I Skrzydła Myśliwskiego mjr. Stefanem Janusem. Oba samoloty poszły w dół: Janus ocalał i trafił do niewoli, natomiast Jasiński ze swym Spitfirem IX UZ-T (BS459) wpadł do Kanału La Manche między Dunkierką a Calais.
Według powojennej literatury polskiej, w Dunkierce miałby być także pochowany por. pil. Wiesław Choms z 306 dywizjonu (oficjalnie uznany za zaginionego - morze nie oddało ciała), jednak na cmentarzu nie ma jego grobu. Źródłem tej informacji jest przypuszczalnie błąd polegający na pomyleniu Brytyjczyka Priv. Johna J. Chownsa z nazwiskiem polskiego pilota. Chowns był żołnierzem Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego i jako poległy bez znanego miejsca pochówku został upamiętniony na pomniku Dunkirk Memorial tuż przy cmentarzu miejskim.
| Stopień |
Numer służbowy |
Nazwisko, imię |
Data śmierci |
Jednostka |
| kpt. pil. (S/Ldr) | P-0004 | Błażejewski Jan | 16/17.12.1941 | 304 dywizjon |
| por. pil. (F/O) | P-1037 | Grzech Jan | 23.11.1941 | 315 dywizjon |
| st. sierż. pil. (W/O) | 784725 | Jasiński Wawrzyniec | 26.01.1943 | 306 dywizjon |
| plut. pchor. pil. (Sgt) | 783502 | Kosmalski Grzegorz | 23.11.1941 | 315 dywizjon |
| por. pil. (F/O) | P-1531 | Kremski Jan | 14.08.1941 | 308 dywizjon |
| kpt. pil. (F/Lt) | P-0717 | Słoński Jerzy | 29.08.1941 | 306 dywizjon |
| plut. pil. (Sgt) | 784474 | Staliński Marian | 23.11.1941 | 315 dywizjon |
| por. pil. (P/O) | P-0474 | Szyszka Jan | 17.07.1941 | 308 dywizjon |
| kpt. pil. (S/Ldr) | P-0723 | Zaremba Jerzy | 14.08.1941 | 306 dywizjon |
| |
Razem |
9 |
|
|
Grzegorz Zaleski, Wojciech Zmyślony
|
Widok ogólny na kwaterę grobów wojennych cmentarza w Dunkierce i górujący w centralnym punkcie pomnik "Cross of Sacrifice". |
Pomnik ku czci polskich żołnierzy, lotników i marynarzy poległych podczas wyzwalania Francji. |
Widok na rzędy grobów wojennych - na pierwszym planie z prawej mogiły trzech polskich myśliwców poległych w tragicznym locie 23 listopada 1941 r. |
Grób kpt. pil. Jana Błażejewskiego. |
|
Grób st. sierż. pil. Wawrzyńca Jasińskiego. |
Grób plut. pchor. pil. Grzegorza Kosmalskiego. |
Grób por. pil. Jana Kremskiego. |
Grób kpt. pil. Jerzego Słońskiego. |
|
Groby plut. pil. Mariana Stalińskiego i por. pil. Jana Grzecha. |
Grób por. pil. Jana Szyszki. |
Grób kpt. pil. Jerzego Zaremby. |
|